Βιώσιμος τουρισμός και τέλος στο greenwashing: Πιο αυστηροί κανόνες και περισσότερη διαφάνεια στην Ευρώπη το 2026

Βιώσιμος τουρισμός και τέλος στο greenwashing: Πιο αυστηροί κανόνες και περισσότερη διαφάνεια στην Ευρώπη το 2026

Η βιωσιμότητα στον τουρισμό παύει σταδιακά να αντιμετωπίζεται ως επικοινωνιακή τάση και εξελίσσεται σε βασικό άξονα οργάνωσης και λειτουργίας των προορισμών. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη, την περιβαλλοντική προστασία και τη συνοχή των τοπικών κοινωνιών, με ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στη διαχείριση, στα δεδομένα και στον στρατηγικό σχεδιασμό. Από την ευρωπαϊκή πλευρά, οι νέοι κανόνες για την ενδυνάμωση των καταναλωτών στην πράσινη μετάβαση πρέπει να ενσωματωθούν στα εθνικά δίκαια έως τις 27 Μαρτίου 2026 και θα αρχίσουν να εφαρμόζονται από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026.

Ο Ιωάννης Παππάς, περιφερειακός διευθυντής Ευρώπης του Global Sustainable Tourism Council, επισημαίνει ότι η αειφορία δεν αποτελεί πλέον απλή «μόδα», αλλά ουσιαστική ανάγκη για τον τουρισμό. Όπως τονίζει, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η μείωση των αρνητικών επιπτώσεων, αλλά και η ενίσχυση των θετικών αποτελεσμάτων για το περιβάλλον, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες. Σε αυτό το πλαίσιο, απαιτούνται γνώση, εργαλεία, κατάρτιση και σταθερή εφαρμογή συγκεκριμένων πρακτικών. Τα πρότυπα αειφορίας, σύμφωνα με την ίδια λογική, δεν λειτουργούν μόνο ως «σήμα», αλλά και ως πρακτικός οδηγός εκπαίδευσης και καθημερινής βελτίωσης. Το GSTC, άλλωστε, αναπτύσσει παγκόσμια πρότυπα αειφόρου τουρισμού, ενώ η πιστοποίηση γίνεται από ανεξάρτητους διαπιστευμένους φορείς.

Την ίδια ώρα, η αγορά και η νομοθεσία αυξάνουν την πίεση προς τις τουριστικές επιχειρήσεις και τους προορισμούς. Η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις βιωσιμότητας δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως προαιρετική επιλογή, καθώς μεγάλα κανάλια διανομής, πλατφόρμες και ευρωπαϊκοί κανόνες ζητούν πλέον πιο συγκεκριμένη και αξιόπιστη τεκμηρίωση. Η νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση στοχεύει ακριβώς στην καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών και στην προστασία τους από αθέμιτες ή παραπλανητικές πρακτικές που σχετίζονται με περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον στη διαχείριση των προορισμών. Οι πιέσεις που δέχονται πόλεις και δημοφιλείς περιοχές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, αλλά χρειάζονται οργανωμένη διοίκηση, συστηματική συλλογή δεδομένων και τεχνολογικά εργαλεία που επιτρέπουν την παρακολούθηση των τουριστικών ροών σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Η βιώσιμη τουριστική πολιτική δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά και την ποιότητα ζωής των κατοίκων, τη λειτουργία των γειτονιών, την περιβαλλοντική επιβάρυνση και τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στις αποφάσεις. Η λεγόμενη φέρουσα ικανότητα, όπως υπογραμμίζεται, δεν είναι σταθερό μέγεθος, αλλά μεταβάλλεται ανάλογα με τον χώρο, τον χρόνο και το είδος της τουριστικής δραστηριότητας. Αυτό σημαίνει ότι η σωστή πολιτική απαιτεί συνεχή μέτρηση και όχι πρόχειρες εκτιμήσεις.

Παραδείγματα από την Ευρώπη δείχνουν ότι η οργανωμένη προσέγγιση μπορεί να αποδώσει. Πόλεις όπως η Βενετία, η Βαρκελώνη και η Κοπεγχάγη έχουν ήδη κινηθεί προς κατευθύνσεις καλύτερης διαχείρισης των ροών, ενώ χώρες όπως η Σλοβενία και η Νορβηγία προβάλλονται ως μοντέλα που ενσωμάτωσαν τη βιωσιμότητα στον πυρήνα της τουριστικής τους ταυτότητας, όχι ως διαφημιστικό αφήγημα αλλά ως σύστημα διαχείρισης με δείκτες, δεδομένα και πρακτικές παρεμβάσεις.

Σε ό,τι αφορά το νομοθετικό πλαίσιο, από το φθινόπωρο του 2026 αυστηροποιούνται οι κανόνες για τις περιβαλλοντικές δηλώσεις προς τους καταναλωτές. Με βάση τη νέα ευρωπαϊκή οδηγία, οι γενικοί ισχυρισμοί του τύπου «πράσινο», «βιώσιμο» ή «αειφόρο» δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα χωρίς σαφή τεκμηρίωση, ενώ ενισχύεται η προστασία απέναντι στο greenwashing. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει τη νέα αυτή κατεύθυνση ως απάντηση στους αναξιόπιστους ή ψευδείς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να κάνουν πιο ενημερωμένες επιλογές. Παράλληλα, η Επιτροπή έχει επίσης προτείνει ειδικό πλαίσιο για τις πράσινες αξιώσεις, με στόχο οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί και οι σχετικές ετικέτες να είναι αξιόπιστοι και ελέγξιμοι.

Με απλά λόγια, αυτό που αλλάζει είναι ότι δεν θα αρκεί μια επιχείρηση ή ένας φορέας να δηλώνει ότι λειτουργεί «βιώσιμα» ή να επιδεικνύει ένα λογότυπο χωρίς ουσιαστικό υπόβαθρο. Η αξιοπιστία θα περνά όλο και περισσότερο μέσα από αποδείξεις, ανεξάρτητο έλεγχο, σαφείς διαδικασίες και διαφάνεια. Έτσι, η ευρωπαϊκή αγορά επιχειρεί να περάσει από τη χαλαρή χρήση «πράσινων» όρων σε ένα πιο αυστηρό και μετρήσιμο μοντέλο, όπου η βιωσιμότητα θα πρέπει να αποδεικνύεται στην πράξη.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ