Ακίνητα: Πώς οι υποδομές και το κλίμα διαμορφώνουν την αξία τους

Ακίνητα: Πώς οι υποδομές και το κλίμα διαμορφώνουν την αξία τους

Η κλιματική αστάθεια, η ενεργειακή αβεβαιότητα και οι αναταράξεις στις αλυσίδες εφοδιασμού μετατρέπουν τις δημόσιες επενδύσεις σε υπόθεση ανθεκτικότητας της οικονομίας και όχι απλώς ανάπτυξης. Έτσι, το ενδιαφέρον δεν εστιάζει πια μόνο στο πόσα έργα υλοποιούνται, αλλά στο κατά πόσο οι υποδομές μπορούν να μειώσουν μελλοντικά κόστη, να προστατεύσουν αξίες και να στηρίξουν ένα σταθερό επενδυτικό περιβάλλον.

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει σαφές ότι οι υποδομές δεν λειτουργούν απλώς ως «εργαλεία μεγέθυνσης», αλλά ως μηχανισμός θωράκισης κοινωνίας και οικονομίας απέναντι σε διαδοχικές κρίσεις. Η αξιολόγηση των επενδύσεων μετατοπίζεται από την ταχύτητα υλοποίησης στην ικανότητα απορρόφησης κραδασμών και περιορισμού του κόστους της επόμενης κρίσης.

Στην Ελλάδα, η κλιματική διάσταση γίνεται ολοένα πιο έντονη. Η Τράπεζα της Ελλάδος έχει επισημάνει ότι χωρίς έγκαιρη προσαρμογή, το συνολικό κόστος για την οικονομία θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 200 δισ. ευρώ έως το 2100, ενώ τα ακραία φαινόμενα των τελευταίων ετών ανέδειξαν πως η απουσία ανθεκτικών υποδομών οδηγεί σε μετρήσιμες απώλειες με επιπτώσεις στην παραγωγή, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι υποδομές επαναπροσδιορίζονται: δεν είναι μόνο δρόμοι και δίκτυα, αλλά ένα σύστημα πρόληψης και άμυνας που μειώνει κινδύνους, απορροφά πιέσεις και επιτρέπει στην οικονομία να συνεχίζει να λειτουργεί. Στο ίδιο πνεύμα, η διεθνής εμπειρία –όπως αποτυπώνεται και σε έκθεση του ΟΟΣΑ– υπογραμμίζει ότι η ανθεκτικότητα πρέπει να ενσωματώνεται σε όλο τον κύκλο ζωής των έργων, από τον σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση έως τη λειτουργία και τη συντήρηση.

Η συζήτηση αυτή συνδέεται πλέον άμεσα με την αγορά ακινήτων. Η αξία ενός ακινήτου δεν εξαρτάται μόνο από τα τετραγωνικά, την ηλικία ή τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, αλλά και από τις υποδομές γύρω του: μεταφορές, δίκτυα, ασφάλεια και ανθεκτικότητα. Διεθνείς έρευνες δείχνουν ότι η βελτίωση της προσβασιμότητας μέσω μεταφορικών έργων «περνά» στις τιμές κατοικίας, ενώ στοχευμένες παρεμβάσεις που μειώνουν τις οχλήσεις μπορούν επίσης να αυξήσουν την αξία.

Στην Αθήνα, εκτιμήσεις και έρευνες δείχνουν ότι η εγγύτητα σε μέσα σταθερής τροχιάς και βασικούς κόμβους συνδέεται με υψηλότερες τιμές πώλησης και ενοικίασης, ενώ υποδομές με έντονες αρνητικές εξωτερικότητες μπορεί να λειτουργήσουν απομειωτικά. Παράλληλα, εργαλεία όπως το Παρατηρητήριο της Εγνατίας Οδού καταγράφουν τις κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές επιδράσεις του οδικού άξονα και των κάθετων συνδέσεων στη Βόρεια Ελλάδα, πριν και μετά την κατασκευή.

Ο κλιματικός κίνδυνος προσθέτει έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα στην αποτίμηση της ακίνητης περιουσίας: διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι ο κίνδυνος πλημμύρας αρχίζει να ενσωματώνεται στις τιμές, ειδικά μετά από μεγάλα ακραία γεγονότα, ενώ έργα αντιπλημμυρικής προστασίας λειτουργούν ως έμμεση ασφάλεια για την περιουσία, περιορίζοντας το «discount» κινδύνου.

Καθοριστικός θεωρείται και ο ρόλος της τεχνολογίας, καθώς η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη και τα μεγάλα δεδομένα επιτρέπουν πιο προληπτική λειτουργία των υποδομών: καλύτερη παρακολούθηση, έγκαιρη συντήρηση, ακριβέστερη εκτίμηση κινδύνων και πιο αποτελεσματική ιεράρχηση επενδύσεων. Το στοίχημα, τελικά, είναι η μετάβαση από τη διαπίστωση στη δράση, με υποδομές που δεν αντιμετωπίζονται ως απλές δαπάνες, αλλά ως θεμέλιο ασφάλειας, βιωσιμότητας και οικονομικής ισχύος που επηρεάζει και την αξία του χώρου όπου ζούμε και επενδύουμε.