Οι επιχειρήσεις αποτυγχάνουν συνήθως όχι για έναν λόγο, αλλά για έναν συνδυασμό λαθών. Στην ελληνική αγορά, η αποτυχία μιας επιχείρησης σπάνια οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα. Συνήθως προκύπτει από τον συνδυασμό περιορισμένης ρευστότητας, έντονου ανταγωνισμού, γραφειοκρατικών δυσκολιών και ανεπαρκούς προσαρμογής στις ανάγκες της αγοράς. Η έλλειψη σωστού σχεδιασμού, σύγχρονου marketing και ευελιξίας απέναντι στις αλλαγές του οικονομικού περιβάλλοντος καθιστά πολλές επιχειρήσεις ευάλωτες, ακόμη και όταν ξεκινούν με καλές προθέσεις και ιδέες.

Παρακάτω προσπάθησα μεταφράζοντας και συνοψίζοντας τα βασικά σημεία του βιβλίου, να περιγράψω και να αποτυπώσω  τους βασικούς λόγους αποτυχίας μιας επιχείρησης.

Το βιβλίο The Ten Commandments of Business Failure του Donald R. Keough αναλύει τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι επιχειρήσεις οδηγούνται στην αποτυχία, εστιάζοντας κυρίως σε ζητήματα ηγεσίας, εταιρικής κουλτούρας και στρατηγικών αποφάσεων. Παρότι τα παραδείγματα του βιβλίου προέρχονται κυρίως από το διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον, οι ίδιες «εντολές αποτυχίας» μπορούν να εντοπιστούν και σε πολλές ελληνικές επιχειρήσεις.

Το βιβλίο παρουσιάζει, με ειρωνικό και διδακτικό τρόπο, δέκα “εντολές” οι οποίες οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην αποτυχία μια επιχείρηση. Αντί να λέει τι να κάνεις για να πετύχεις, εξηγεί τι δεν πρέπει να κάνεις. Μέσα από παραδείγματα ηγεσίας και εταιρικής κουλτούρας, δείχνει ότι η αποτυχία δεν έρχεται ξαφνικά, αλλά χτίζεται σταδιακά από ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ, κακές αποφάσεις και έλλειψη αξιών.

1. Να πιστεύεις ότι είσαι ο καλύτερος.
Η αλαζονεία σκοτώνει τη μάθηση και την προσαρμοστικότητα.
2. Να απομονώνεις τον εαυτό σου από την πραγματικότητα
Όταν οι ηγέτες δεν ακούν κακά νέα, τα προβλήματα γιγαντώνονται.
3. Να μην ακούς κανέναν που διαφωνεί μαζί σου.
Η έλλειψη διαφορετικών απόψεων οδηγεί σε κακές αποφάσεις.
4. Να θεωρείς την επιτυχία δεδομένη
Η επιτυχία θέλει συνεχή προσπάθεια — δεν είναι μόνιμη κατάσταση.
5. Να εστιάζεις μόνο στα νούμερα
Τα οικονομικά είναι σημαντικά, αλλά χωρίς ανθρώπους και αξίες δεν αρκούν.
6. Να αγνοείς την ηθική και τις αξίες
Βραχυπρόθεσμα κέρδη μπορούν να καταστρέψουν τη φήμη και το μέλλον.
7. Να πιστεύεις ότι δεν χρειάζεσαι αλλαγή
Η αδυναμία προσαρμογής είναι θανάσιμη σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον.
8. Να τιμωρείς την ειλικρίνεια
Όταν οι εργαζόμενοι φοβούνται να μιλήσουν, τα λάθη κρύβονται.
9. Να μην αναλαμβάνεις ευθύνη
Η απόδοση ευθυνών αλλού διαβρώνει την ηγεσία.
10. Να ξεχνάς γιατί υπάρχει η επιχείρηση
Όταν χάνεται ο σκοπός, χάνεται και η κατεύθυνση.

Η επιχειρηματική αποτυχία δεν είναι θέμα τύχης — είναι αποτέλεσμα συμπεριφοράς, κουλτούρας και ηγεσίας.

Συμπερασματικά, τα ελληνικά παραδείγματα δείχνουν ότι η επιχειρηματική αποτυχία δεν είναι αποτέλεσμα ενός και μόνο λάθους, αλλά συνδυασμός κακής ηγεσίας, ελλιπούς ηθικής, στρατηγικής αδράνειας και απουσίας ξεκάθαρου σκοπού. Οι «δέκα εντολές» του Keough αποδεικνύονται διαχρονικές και απόλυτα εφαρμόσιμες και στο ελληνικό επιχειρηματικό περιβάλλον.

The Ten Commandments of Business Failure του Donald R. Keough.

Συμπληρώνονται φέτος 30 χρόνια από την κρίση των Ιμίων, κατά την οποία η Ελλάδα κλήθηκε να αντιμετωπίσει μία από τις σοβαρότερες εθνικές κρίσεις της μεταπολιτευτικής περιόδου.

Η κρίση των Ιμίων δεν ήταν απλώς ένα θερμό επεισόδιο, αλλά ένα σημείο καμπής για την ελληνική εξωτερική και αμυντική πολιτική, με μακροχρόνιες συνέπειες στην ασφάλεια και την εθνική αποτροπή.

Η έκβασή της αξιοποιήθηκε από την Τουρκία για να εισαγάγει έμπρακτα τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο, μεταβάλλοντας δυσμενώς το στρατηγικό περιβάλλον ασφάλειας της Ελλάδας και αμφισβητώντας το καθεστώς κυριαρχίας.

Ειδικότερα, η κρίση των Ιμίων συνιστά ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα επικοινωνιακού Βατερλό, όπου η απουσία στρατηγικής επικοινωνίας υπονόμευσε τη συνολική διαχείριση της κρίσης και ακύρωσε στην πράξη, πολιτικές και στρατιωτικές επιλογές.

Τα γεγονότα έδειξαν ότι η έκβαση μιας κρίσης δεν καθορίζεται μόνο από τις επιχειρησιακές δυνατότητες, αλλά και από την ικανότητα της πολιτικής ηγεσίας να διαμορφώνει σαφείς στρατηγικούς στόχους, συνεκτικό αφήγημα και να επικοινωνεί αποτελεσματικά με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και την κοινή γνώμη.

Στην περίπτωση των Ιμίων όμως, τίποτα από αυτά δεν λειτούργησε συντονισμένα και αποτελεσματικά.

Από την έναρξη έως και τη λήξη της κρίσης, τα στελέχη της κυβέρνησης Σημίτη δεν είχαν προσδιορίσει με σαφήνεια ποιο ήταν το πραγματικό πρόβλημα που καλούνταν να αντιμετωπίσουν και άρχισαν να επικοινωνούν χωρίς καθορισμένο διακύβευμα.

Παράλληλα, υπήρξε θεμελιωδώς διαφορετική προσέγγιση για τη διαδικασία αντιμετώπισης της κρίσης μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

Για τη στρατιωτική ηγεσία, οι κρίσεις επιλύονται στο πεδίο και η επιτυχής διαχείρισή τους συνδέεται άμεσα με το κύρος, την αξιοπιστία τη συμβολική ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων και την εθνική αποτρεπτική ισχύ.

Αντίθετα, για την τότε πολιτική ηγεσία και ιδίως για τον Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη, οι κρίσεις μεταξύ δημοκρατικών κρατών επιλύονται πολιτικά, μέσω διαλόγου και αποκλιμάκωσης, καθώς όπως ο ίδιος αναφέρει (βλέπε: Σημίτης, Κώστας Πολιτική για μια δημιουργική Ελλάδα 1996-2004, Αθήνα, Εκδόσεις Πόλις, 2005, σελ. 62), η συνέχιση της έντασης θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στη διεθνή εικόνα και την οικονομική σταθερότητα της χώρας.

Το διακύβευμα της κρίσης των Ιμίων ήταν συνεπώς, τελείως διαφορετικό για την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Ελλάδας.

Κατά την εξέλιξη της κρίσης δεν υπήρξε ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα επικοινωνιακό χάσμα που λειτούργησε καθοριστικά στη μη επιτυχή έκβασή της.

Συγκεκριμένα, πρωταρχικός στόχος της τότε ελληνικής κυβέρνησης δεν ήταν η αποτελεσματική αντιμετώπιση της κρίσης έστω και με πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά το πώς θα ελαχιστοποιηθούν οι ευθύνες τους από τις επιπτώσεις της κρίσης, ώστε να μην επηρεαστούν τα ζωτικά πολιτικά τους συμφέροντα.

Δεν είναι τυχαίες άλλωστε, οι προσπάθειες των στελεχών της τότε κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη για την υποβάθμιση της σπουδαιότητας της κρίσης.

Ειδικότερα, ο τότε Υπουργός Εξωτερικών Θεόδωρος Πάγκαλος έπειτα από το περιστατικό με τους τούρκους δημοσιογράφους της εφημερίδας Χουριέτ που υπέστειλαν την ελληνική σημαία στη μεγάλη Ίμια και ανύψωσαν την τουρκική, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Το Βήμα» προσπάθησε να υποβαθμίσει το θέμα λέγοντας ότι «έγινε πολύς λόγος για το τίποτα».

Για το ίδιο θέμα επίσης, ο κ. Πάγκαλος στην ομιλία του στη Βουλή στις 31 Ιανουαρίου 1996 κατά την διάρκεια της συζήτησης των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης Σημίτη, τόνισε ότι στο πλαίσιο εκτόνωσης της κρίσης, η ελληνική πλευρά υποβάθμισε το γεγονός και μετά την ανταλλαγή των ρηματικών διακοινώσεων θεώρησε ότι το επεισόδιο είχε λήξει (Βλέπε: Πρακτικά της Βουλής, Η’ Περίοδος, Σύνοδος Γ’, Συνεδρίαση ΞΖ’ της 31/1/1996, σελ. 3142).

Επιπρόσθετα, για τον τότε Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη, η κρίση ήταν πολιτικό θέμα και θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί με πολιτικά μέσα.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει ο ίδιος στο βιβλίο του (σελ. 63), «Η επιλογή να συνέλθουμε στο πρωθυπουργικό γραφείο και όχι στην ειδική αίθουσα του Υπουργείου Εθνικής άμυνας δίπλα στο θάλαμο επιχειρήσεων έγινε συνειδητά. Ήθελα να αποφύγω τη δημιουργία της εντύπωσης ότι βρισκόμαστε μπροστά σε πολεμική κρίση. Το πρόβλημα ήταν πολιτικό και έπρεπε να αντιμετωπιστεί με πολιτικά μέσα και όχι με μια στρατιωτική επιχείρηση».

Στον αντίποδα, η στρατιωτική ηγεσία είχε άλλη προσέγγιση για τον τρόπο αντιμετώπισης της κρίσης.

Χαρακτηριστικά είναι δε τα όσα αναφέρει ο ναύαρχος Χρήστος Λυμπέρης στο βιβλίο του «Πορεία σε ταραγμένες θάλασσες» (σελ. 537), για το θέμα αυτό.

Συγκεκριμένα, τονίζει: «Ο χειρισμός της ελληνοτουρκικής κρίσης των Ιμίων, ως πεδίο διεθνών σχέσεων, βρισκόταν στην αρμοδιότητα του υπουργείου Εξωτερικών και επειδή το ελληνικό μοντέλο διεύθυνσης χειρισμού κρίσεων είναι πρωθυπουργοκεντρικό, την τελική διεύθυνση ασκούσε ο πρωθυπουργός.

Το ΓΕΕΘΑ υλοποίησε πολιτικές αποφάσεις που καθόριζαν ενέργειες των Ενόπλων Δυνάμεων.

Για το λόγο ότι οι στρατιωτικές κινήσεις σε περίοδο κρίσης παρακολουθούνται και ερμηνεύονται από την άλλη πλευρά και σηματοδοτούν μηνύματα κλιμάκωσης, αποκλιμάκωσης, το σύστημα χειρισμού κρίσεων προβλέπει άσκηση κλειστού πολιτικού ελέγχου όλων των στρατιωτικών ενεργειών.

Η πραγματικότητα αυτή, συν η ταχεία εξέλιξη της κατάστασης, επέβαλλε παρουσία της πολιτικής ομάδας στο κέντρο χειρισμού κρίσεων (Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων).

Κάτι τέτοιο ουδέποτε συνέβη, διότι το αρνήθηκε ο πρωθυπουργός και οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι λειτούργησε αρνητικά για την Ελλάδα».

Η επιλογή αυτή εντασσόταν σε μια συνολικότερη προσέγγιση της κυβέρνησης στη διαχείριση της κρίσης, η οποία, πέραν των οργανωτικών και πολιτικών αστοχιών, χαρακτηριζόταν και από την απουσία σαφώς προσδιορισμένων επικοινωνιακών στόχων.

Ως αποτέλεσμα, η επικοινωνιακή διαχείριση δεν λειτουργούσε υποστηρικτικά των στρατηγικών επιλογών, αλλά συχνά τις υπονόμευε.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως ανέφερε στην ομιλία του στη Βουλή στις 31 Ιανουαρίου 1996, ο τότε Υπουργός Εξωτερικών Θεόδωρος Πάγκαλος (βλέπε: Πρακτικά Βουλής, Η' Περίοδος, Σύνοδος Γ΄, Συνεδρίαση ΞΖ΄, Τετάρτη 31 Ιανουαρίου 1996, σελ. 3142), οι στρατηγικοί στόχοι της Ελλάδας ήταν οι εξής:

Οι ανωτέρω στόχοι επιβεβαιώνονται και από τα όσα αναφέρει ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης στο βιβλίο του (σελ.62).

Συγκεκριμένα, ο Κώστας Σημίτης για το στόχο της αποφυγής πολέμου επισημαίνει: «Όλες αυτές τις μέρες βρίσκομαι βέβαια σε διαρκή επικοινωνία και συνεννόηση με τους κυρίους Πάγκαλο και Αρσένη. Έχω δώσει οδηγίες επιφυλακής και ετοιμότητας, επισημαίνοντας όμως ταυτόχρονα την ανάγκη να αποφευχθεί μια ένοπλη αναμέτρηση».

Σε σχέση με το στόχο της αποφυγής διαπραγματεύσεων, ο Κώστας Σημίτης αναφέρει: «Επιδίωξη της Τουρκίας είναι να διαπραγματευτεί τα θέματα που πιστεύει ότι υπάρχουν στο Αιγαίο απευθείας με την Ελλάδα. Αυτή η διαπραγμάτευση είναι λοιπόν που δεν πρέπει να μας επιβληθεί. Από την άλλη όμως πρέπει και να αποφύγουμε τη σύρραξη», (βλέπε: βιβλίο, σελ.65).

Για το ίδιο θέμα επίσης, σε άλλο σημείο του βιβλίου του (σελ. 66), ο κ. Σημίτης αναφέρει: «Αν θέλαμε λοιπόν να αποφύγουμε το διάλογο έπρεπε να αποφύγουμε τόσο τη σύγκρουση όσο και τη συγκέντρωση δυνάμεων στη περιοχή. Συμφωνήσαμε επίσης ότι προσφυγές στον ΟΗΕ ή στο ΝΑΤΟ δεν ενδείκνυνται, διότι θα μας καλούσαν σε άμεση συνεννόηση με τη Τουρκία. Η μόνη ενδεδειγμένη λύση, καταλήξαμε, ήταν η αποχώρηση όλων των στρατιωτικών δυνάμεων από τη περιοχή και η επιστροφή στη προηγούμενη κατάσταση».

Οι ανωτέρω στρατηγικοί στόχοι της Ελλάδας, όπως αναφέρει ο πρώην αρχηγός ΓΕΕΘΑ ναύαρχος Χρήστος Λυμπέρης στο βιβλίο του (σελ. 537), ουδέποτε συζητήθηκαν σε πολιτικοστρατιωτικό επίπεδο και ούτε μεταδόθηκαν στη στρατιωτική ηγεσία της χώρας.

Σε επικοινωνιακό επίπεδο επίσης, οι ανωτέρω στόχοι ουδέποτε έγιναν γνωστοί και ούτε επικοινωνήθηκαν σε κανένα ειδικό κοινό. Συνεπώς, αφού οι διαχειριστές της κρίσης (ελληνική κυβέρνηση) δε γνωστοποίησαν και δεν επικοινώνησαν τους στόχους της υψηλής τους στρατηγικής, πως ήταν δυνατό να κατανοηθεί από τους εκτελεστές των αποφάσεών τους, το τι πρέπει να επιδιωχθεί, ώστε να επιλυθεί επιτυχώς η κρίση;

Η ασάφεια ως προς τους στρατηγικούς στόχους αποτυπώθηκε αναπόφευκτα και στο επικοινωνιακό πεδίο, όπου η ελληνική κυβέρνηση απέτυχε να υιοθετήσει μια συνεκτική και αξιόπιστη επικοινωνιακή στρατηγική κατά τη διάρκεια της κρίσης.

Από μέρους της ελληνικής κυβέρνησης δεν υιοθετήθηκε μια επικοινωνιακή στρατηγική που να βασίζεται στην «άμεση και συχνή επικοινωνία» με τα ειδικά κοινά της, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τη κοινή γνώμη σχετικά με τα δεδομένα και την εξέλιξη της κρίσης.

Επίσης, οι εσωτερικές διαμάχες των κορυφαίων στελεχών της κυβέρνησης που συμμετείχαν στη διαχείριση της κρίσης σε συνδυασμό με τις πολλές φωνές που μιλούσαν κατά την εξέλιξη της κρίσης και τις διαφορετικές θέσεις και δηλώσεις τους, κατέστησαν την ελληνική κυβέρνηση στην αντίληψη των ειδικών κοινών, των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της κοινής γνώμης, ως έναν μη σοβαρό και αξιόπιστο δίαυλο επικοινωνίας και ενημέρωσης για τα τεκταινόμενα της κρίσης.

Χαρακτηριστική είναι δε, η αυτοκριτική του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη για τις αδυναμίες αυτές.

Συγκεκριμένα, κατά την ομιλία του στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ στις 6 Φεβρουαρίου 1996 (Βλέπε: «Σημίτης: Ο πόλεμος είναι αναγκαίος μόνο εκεί που δεν μπορούμε να πετύχουμε την υπεράσπιση με ειρηνικά μέσα», Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Τετάρτη 7/2/1996, σελ. 4 & 5), τόνισε: «Ας έρθω τώρα στο χειρισμό της υπόθεσης ως προς τη κοινή γνώμη, τη δημόσια εικόνα που επιδείξαμε κατά τη διάρκεια της κρίσης και μετά. Οι χειρισμοί δεν ήταν ικανοποιητικοί στο βαθμό που θα έπρεπε. Θα έπρεπε η θέση μας να παρουσιαστεί πιο πειστικά, πιο ολοκληρωμένα και να προλαμβάνει αντιδράσεις».

Η αδυναμία της ελληνικής κυβέρνησης να επικοινωνήσει αποτελεσματικά τη στρατηγική της προς τα ειδικά κοινά της, σκιαγραφείτε ακόμη πιο γλαφυρά από τα όσα αναφέρει ο κ. Σημίτης στο βιβλίο του (σελ. 74). Συγκεκριμένα, τονίζει: «Στην Ένωση επικρατούσε αρνητική εντύπωση για τη χώρα μας, κι αυτό οφειλόταν όχι μόνο στο χειρισμό του θέματος των Σκοπιών στο παρελθόν, αλλά και στις εσωτερικές αντιδράσεις που ακολούθησαν το επεισόδιο των Ιμίων. Ένα σημαντικό τμήμα του ΠΑΣΟΚ αμφισβητούσε την ικανότητα της κυβέρνησης να χειριστεί τα εθνικά θέματα, η Νέα Δημοκρατία μιλούσε για συνεχή υποχωρητικότητα απέναντι στη Τουρκία, ορισμένα μέσα μαζικής ενημέρωσης μετέδιδαν ειδήσεις για νέο θερμό επεισόδιο και όλοι οι επικριτές υποστήριζαν από κοινού ότι πολύ κακώς η κυβέρνηση ζητούσε τη παραπομπή της Τουρκίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης».

Στο ίδιο πλαίσιο, κατά τη διαχείριση της κρίσης των Ιμίων, η ελληνική κυβέρνηση εξέπεμψε αλληλοσυγκρουόμενα και αντιφατικά μηνύματα, που υπονόμευσαν την αξιοπιστία της τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της εν λόγω κατάστασης ήταν οι δηλώσεις του τότε Πρωθυπουργού κ. Σημίτη στις 29 και 30 Ιανουαρίου 1996 που ταυτόχρονα κλιμάκωναν και υπονόμευαν την κρίση.

Συγκεκριμένα, τις πρώτες πρωινές ώρες της 29ης Ιανουαρίου 1996 ξεκίνησε η εθνική διακλαδική άσκηση επί χάρτου «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-96», με σενάριο ελληνοτουρκικής κρίσης στο Αιγαίο. Την ίδια ημέρα, μετά την ανακοίνωση της Τανσού Τσιλέρ στη σύσκεψη του τουρκικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας –ότι «τα Ίμια ανήκουν στη Τουρκία και δεν θα παραχωρηθεί ούτε μία πέτρα από τα εδάφη της»– ο Κώστας Σημίτης σήκωσε τους τόνους, κάνοντας μια σκληρή και έντονα επιθετική δήλωση.

Ειδικότερα δήλωσε: «Σ’ αυτόν και σε οποιονδήποτε επιθετικό εθνικισμό απαντάμε ότι η αντίδραση της Ελλάδας θα είναι έντονη, άμεση και αποτελεσματική. Έχουμε τα μέσα και θα τα χρησιμοποιήσουμε χωρίς δισταγμό. Δεν δεχόμαστε καμιά απολύτως αμφισβήτηση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Ας μη γελιούνται».

Η δήλωση αυτή, σε συνδυασμό με την έναρξη της άσκησης «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ-96» και την αποβίβαση των Ελλήνων βατραχανθρώπων στη μεγάλη Ίμια, σηματοδοτούσε στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, αλλά και στα ειδικά κοινά της Ελλάδας, ότι η Ελλάδα κλιμακώνει τη κρίση και ότι επιθυμεί η αντιπαράθεση να επιλυθεί στο πεδίο της μάχης.

Παρά τις δηλώσεις και τις κινήσεις αυτές, ο Πρωθυπουργός όμως κατά την ομιλία του στη βουλή, στις 29 Ιανουαρίου 1996, έκανε μια αναφορά η οποία πραγματικά έστειλε στη Τουρκία ένα ακόμη αντιφατικό μήνυμα [βλέπε: Πρακτικά Βουλής, Η' Περίοδος, Σύνοδος Γ΄, Συνεδρίαση ΞΕ΄, Δευτέρα 29 Ιανουαρίου 1996, σελ. 3087 & 3088].

Συγκεκριμένα, στην ομιλία του, ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης προσδιόρισε τη σχέση της Ελλάδας με τη Τουρκία και τόνισε: «Όσον αφορά τη Τουρκία, η Ελλάδα αναγνωρίζει την αναγκαιότητα του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της Τουρκίας. Μια τέτοια προ¬οπτική πρέπει να συνδέεται άμεσα με το σεβασμό των αν¬θρωπίνων δικαιωμάτων, τις αρχές της δημοκρατίας και τις πολιτικές αξίες της Ευρώπης. Βάση των ελληνοτουρκικών σχέσεων παραμένουν οι κανόνες διεθνούς δικαίου και διε¬θνών συνθηκών και η κατηγορηματική θέληση της Ελλάδας να προασπίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα».

Σχολιάζοντας, την ανωτέρω αναφορά θα μπορούσαμε να πούμε ότι στη δεδομένη συγκυρία είναι άτοπη και μεταφέρει στη Τουρκία και τα ειδικά κοινά της Ελλάδας ένα λάθος μήνυμα.

Κοντολογίς, όταν κλιμακώνεις μια κρίση και σχεδιάζεις πολεμική εμπλοκή είναι μοιραίο λάθος να δηλώνεις ότι στηρίζεις τις εθνικές στρατηγικές επιλογές του αντιπάλου σου.

Επίσης, στις 10:45 το πρωί της 30ης Ιανουαρίου 1996, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο γραφείο του Πρωθυπουργού στη Βουλή, με συμμετοχή των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας, Άμυνας, Εξωτερικών, Εσωτερικών, Τύπου, και τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ. Θέμα ήταν η αξιολόγηση της κατάστασης και η λήψη αποφάσεων για τη διαχείριση της κρίσης.

Δεν επρόκειτο για συνεδρίαση ΚΥΣΕΑ και δε τηρήθηκαν πρακτικά. Η μη σύγκληση του ΚΥΣΕΑ και η σύσκεψη στο γραφείο του Πρωθυπουργού στη βουλή δε συνάδουν με το κλίμα κλιμάκωσης και τη δήλωση της 29ης Ιανουαρίου από το Πρωθυπουργό και αποτελούν ένα ακόμη αντιφατικό μήνυμα που εκπέμφθηκε προς την Τουρκία.

Στο ίδιο πλαίσιο, λίγο πριν τη σύσκεψη στη βουλή, ο Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης έκανε μια δήλωση σε τελείως διαφορετικό τόνο από αυτή της 29ης Ιανουαρίου.

Συγκεκριμένα ανέφερε ότι: «Αν η Τουρκία αποσύρει τα πλοία της, τότε και εμείς θα αποσύρουμε τα δικά μας». Επιπρόσθετα, στη σύσκεψη που ακολούθησε στο γραφείο του, ο Πρωθυπουργός ζήτησε να μείνουν τα πράγματα ως έχουν και να αποφευχθούν ενέργειες κλιμάκωσης της κρίσης (βλέπε: βιβλίο Λυμπέρη σελ. 566).

Επιπλέον, η σύγκρουση στρατιωτικών κινήσεων κλιμάκωσης με διπλωματικές δηλώσεις αποκλιμάκωσης, σε συνδυασμό με την ενημέρωση του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης μέσω τηλεόρασης για την κατάληψη της Ανατολικής Ίμια και την πτώση του ελικοπτέρου, κατέδειξε πλήρως τη σύγχυση, την ασυντόνιστη επικοινωνία και την έλλειψη σαφούς στρατηγικής.

Ταυτόχρονα, οι μεταγενέστερες δηλώσεις του Πρωθυπουργού και των υπουργών του ΠΑΣΟΚ μετά την αποκλιμάκωση της κρίσης, οι οποίες απέδωσαν ευθύνες στις ένοπλες δυνάμεις ή ευχαρίστησαν τις ΗΠΑ, ενίσχυσαν την εικόνα αδυναμίας και έλλειψης αξιοπιστίας της ελληνικής κυβέρνησης, αποδομώντας πλήρως το αφήγημά της στα ειδικά κοινά, τα ΜΜΕ και την κοινή γνώμη.

Εν κατακλείδι, το δίδαγμα από το Βατερλό της επικοινωνιακής διαχείρισης της κρίσης των Ιμίων είναι σαφές: στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον, η στρατηγική επικοινωνία αποτελεί κρίσιμο συντελεστή ισχύος.

Η αποτελεσματική διαχείριση μιας διεθνούς κρίσης δεν εξαρτάται μόνο από την έκβαση των επιχειρήσεων στο πεδίο, αλλά και από τη ικανότητα μιας χώρας να επικοινωνεί στρατηγικά, με σαφήνεια, συνέπεια και αξιοπιστία.

Η αποτυχία της ελληνικής κυβέρνησης να το πράξει δεν κόστισε μόνο πολιτικά, αλλά υπονόμευσε την εθνική αποτροπή και ασφάλεια.

Με βαθιά οδύνη η κοινωνία της Θεσπρωτίας αποχαιρετά τον Βασίλη Τζίγκο, έναν άνθρωπο που υπηρέτησε την πατρίδα και τον τόπο του με καρδιά και ψυχή. Ο εκλιπών διετέλεσε Δήμαρχος Φιλιατών από το 2024 εώς σήμερα, ενώ προηγουμένως είχε μια μακρά και ένδοξη πορεία στην Ελληνική Αστυνομία φτάνοντας στις ανώτατες βαθμίδες της ιεραρχίας. 

Η είδηση του θανάτου του σκόρπισε θλίψη σε όλους μας.  Ως δημοσιογράφος που είχα την τιμή να τον γνωρίσω προσωπικά, νιώθω την ανάγκη να γράψω αυτό τα άρθρο σε πρώτο πρόσωπο, αποτυπώνοντας τόσο την επαγγελματική όσο και την ανθρώπινη διαδρομή του Βασίλη Τζίγκου.

Ο Βασίλης Τζίγκος γεννήθηκε στο μικρό χωριό Αμπελώνας (Πόβλα) Φιλιατών Θεσπρωτίας, εκεί όπου έμαθε τις πρώτες αξίες της ζωής. Ολοκλήρωσε το Δημοτικό στο χωριό του και αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Φιλιατών. Οι ρίζες του στην ακριτική αυτή γωνιά της πατρίδας μας σημάδεψαν τον χαρακτήρα του: αγάπη για τον τόπο, ταπεινότητα και διάθεση προσφοράς.

Η θέλησή του να υπηρετήσει την πατρίδα εκδηλώθηκε νωρίς. 

Υπηρέτησε τη στρατιωτική θητεία του ως έφεδρος ανθυπολοχαγός, δείχνοντας από νεαρή ηλικία πειθαρχία και ηγετικές ικανότητες. 

Το 1980 έκανε το μεγάλο βήμα και κατατάχθηκε στην Ελληνική Αστυνομία, στο Σώμα της τότε Αστυνομίας Πόλεων. 

Ως νεαρός αστυνομικός υπηρέτησε αρχικά σε μάχιμες υπηρεσίες της Αθήνας, όπως στο Δ’ Αστυνομικό Τμήμα Αθηνών, στην Υποδιεύθυνση Τροχαίας Αθηνών και στην Τροχαία Καισαριανής. Δεν δίστασε να εργαστεί σκληρά στους δρόμους της πρωτεύουσας, κερδίζοντας πολύτιμες εμπειρίες και την εκτίμηση συναδέλφων και πολιτών.

Η δίψα του για γνώση και εξέλιξη τον οδήγησε να δώσει εξετάσεις το 1983, οπότε εισήχθη στη Σχολή Αρχιφυλάκων. Μετά την αποφοίτησή του, υπηρέτησε στις Μονάδες Αποκατάστασης Τάξης (ΜΑΤ) καθώς και στην Υπηρεσία Προστασίας Επισήμων Προσώπων, φρουρώντας με υπευθυνότητα υψηλά πρόσωπα. Το 1986, επιδεικνύοντας ξανά αφοσίωση, πέτυχε την εισαγωγή του στη Σχολή Αξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας. 

Αποφοίτησε το 1989 και στη συνέχεια ανέλαβε καθήκοντα αξιωματικού σε υπηρεσίες της Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσπρωτίας, καθώς και της Α.Δ. Κέρκυρας. Η επιστροφή του στη γενέτειρά του ως αξιωματικός δεν ήταν απλώς μια μετάθεση αλλά ένα ανεκτίμητο δώρο για την τοπική κοινωνία, που κέρδισε πίσω ένα δικό της παιδί σε θέση ευθύνης.

Ο Βασίλης υπήρξε αφοσιωμένος μαθητής του επαγγέλματός του. Δεν επαναπαύθηκε ποτέ.  Εκπαιδεύτηκε διαρκώς, ακόμη και στο εξωτερικό. Το 2001 βρέθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής για ειδίκευση στη Διαχείριση Κρίσεων Ομηρίας, ενώ το 2003 εκπαιδεύτηκε σε ζητήματα Περιπολίας Συνόρων. Ήταν ανήσυχο πνεύμα. Παρακολουθούσε σεμινάρια και ενημερωνόταν πάνω σε κάθε θέμα αστυνομικού ενδιαφέροντος. 

Η επαγγελματική ανέλιξη του Βασίλη Τζίγκου στην ΕΛ.ΑΣ. υπήρξε σταθερά ανοδική, αντανακλώντας το κύρος και τις ικανότητές του. Το 2011 προήχθη σε βαθμό Αστυνομικού Διευθυντή και τοποθετήθηκε στη Διεύθυνση Τροχαίας Αττικής, αναλαμβάνοντας σημαντικές ευθύνες στη μεγαλύτερη αστυνομική διεύθυνση της χώρας. Δεν πέρασαν παρά δύο χρόνια όταν, χάρη στις ηγετικές του αρετές, κλήθηκε να υπηρετήσει ως Βοηθός του Γενικού Αστυνομικού Διευθυντή Αττικής – ουσιαστικά το δεξί χέρι του επικεφαλής της ΕΛ.ΑΣ. στην πρωτεύουσα. 

Το 2014 έφτασε στο βαθμό του Ταξιάρχου και ανέλαβε μια θέση ορόσημο, αφού έγινε Διοικητής της Άμεσης Δράσης Αττικής, της υπηρεσίας άμεσης επέμβασης που αποτελεί την αιχμή του δόρατος στην αστυνόμευση της Αθήνας. Η θητεία του ως Διοικητής της Άμεσης Δράσης υπήρξε «σημείο αναφοράς» για το Σώμα, σε μια δύσκολη περίοδο όπου οι ελλείψεις προσωπικού και μέσων δοκίμαζαν τις αντοχές της υπηρεσίας. Οι συνάδελφοί του μνημονεύουν μέχρι σήμερα πως ο Τζίγκος ήταν από τους ελάχιστους ηγήτορες που κατάφερναν, με πείσμα και ευρηματικότητα, να κρατούν την υπηρεσία όρθια και αποτελεσματική παρά τις αντιξοότητες.

Το 2016 πήρε τον βαθμό του Υποστρατήγου και τοποθετήθηκε στο Αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας ως Προϊστάμενος των Κλάδων Τάξης, αναλαμβάνοντας πανελλαδικά την εποπτεία των υπηρεσιών που σχετίζονται με την τήρηση της δημόσιας τάξης. Έχοντας πλέον διανύσει μια πορεία σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών, έφτασε στη στιγμή της αποστρατείας του το 2017. Κρίθηκε ευδοκίμως τερματίσας την υπηρεσιακή του σταδιοδρομία και του απονεμήθηκε ο βαθμός του Αντιστράτηγου ε.α. (αντιστρατήγου εκτός οργανικών θέσεων). Ουσιαστικά, έφυγε από την ΕΛ.ΑΣ. με το υψηλότερο δυνατό αξίωμα, κουβαλώντας μαζί του μια παρακαταθήκη ήθους και αποτελεσματικότητας.

Η προσφορά του στην Αστυνομία ήταν τόσο γνωστή όσο και αναγνωρισμένη από όλους μας. Δεν είναι τυχαίο ότι στις αρχές του 2017, λίγο μετά την αποστρατεία του, η Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Θεσπρωτίας τον τίμησε με βραβείο, σε εκδήλωση όπου σύσσωμοι οι συνάδελφοί του χειροκρότησαν συγκινημένοι. Θυμάμαι τον Βασίλη, εμφανώς σεμνό όπως πάντα, να παραλαμβάνει το βραβείο από τον πρόεδρο της Ένωσης, Βασίλη Νάκο, και να λέει πως «η μεγαλύτερη τιμή είναι ότι υπηρέτησα δίπλα σας». Η βράβευση αυτή ήταν απολύτως δίκαιη, καθώς ο Βασίλης Τζίγκος είχε βάλει τη δική του «πινελιά στη διαμόρφωση μιας Αστυνομίας με κύρος». Για πολλά χρόνια υπηρέτησε στην Αστυνομική Διεύθυνση Θεσπρωτίας, δίπλα στους πολίτες της ιδιαίτερής του πατρίδας, και η προσφορά του είχε έντονα ηθικά χαρακτηριστικά. Ήταν ένας αξιωματικός που ενέπνεε εμπιστοσύνη, δίκαιος και ανθρώπινος μαζί – ένας πραγματικός υπηρέτης του καθήκοντος.

Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση της Αστυνομίας, ο Βασίλης δεν έμεινε αδρανής. Το 2018 ανέλαβε θέση Συμβούλου Ασφαλείας στην Τράπεζα της Ελλάδος, όπου μέχρι το 2022 πρόσφερε τις πολύτιμες γνώσεις του για την προστασία ενός κομβικού θεσμού της χώρας. Ωστόσο, βαθιά μέσα του τον καλούσε πάντα η Ήπειρος. «Θέλω να δώσω πίσω στον τόπο που με γέννησε», μου είχε εκμυστηρευτεί κάποτε. Δεν ήταν λόγια του αέρα αλλά ήταν το πιστεύω του.

Έτσι, στις αυτοδιοικητικές εκλογές του Οκτωβρίου 2023 αποφάσισε να θέσει υποψηφιότητα για Δήμαρχος στον αγαπημένο του Δήμο Φιλιατών. 

Δεν ήταν επαγγελματίας πολιτικός. Ήταν ένας άνθρωπος με φρέσκια αντίληψη και τεράστια διοικητική εμπειρία, που ήθελε να βοηθήσει τον τόπο του. 

Από την αρχή της προεκλογικής περιόδου δήλωνε ξεκάθαρα και σε όλους τους τόνους πως κατεβαίνει υποψήφιος «με μοναδικό σκοπό να προσφέρω στον τόπο που γεννήθηκα και μεγάλωσα». 

Αυτός ο ειλικρινής στόχος συγκίνησε τους συμπολίτες του. Στις εκλογές της 8ης Οκτωβρίου 2023, οι Φιλιατιώτες τον αγκάλιασαν με την ψήφο τους. Ο συνδυασμός του “Σύγχρονος Δήμος – Όραμα, Συνεργασία, Ανάπτυξη” επικράτησε καθαρά. Ο Βασίλης Τζίγκος έλαβε το 53,19% των ψήφων. 

Ήταν μια νίκη της ελπίδας και της ενότητας, καθώς ακόμη και ο αντίπαλός του έσπευσε να τον συγχαρεί για το αποτέλεσμα.

Την 1η Ιανουαρίου 2024 ανέλαβε επίσημα τα καθήκοντά του ως Δήμαρχος. Θυμάμαι την ημέρα της ορκωμοσίας του, με χαμόγελο, έδωσε τον όρκο υπηρετώντας πλέον τον τόπο του από ένα νέο μετερίζι. Για όσους τον γνωρίζαμε, δεν ήταν “άλλος ένας πολιτικός”. Ήταν ο “στρατηγός μας” που γύρισε σπίτι. 

Η τοπική κοινωνία είχε εναποθέσει πολλές ελπίδες στο πρόσωπό του, και εκείνος ρίχτηκε με ζήλο στη δουλειά, επιστρατεύοντας την εμπειρία δεκαετιών στη διοίκηση και στη διαχείριση κρίσεων.

Ως Δήμαρχος Φιλιατών, ο Βασίλης Τζίγκος εργάστηκε ακούραστα για την ανάπτυξη και την ευημερία του τόπου. 

Έθεσε από την αρχή σαφείς προτεραιότητες: την αξιοποίηση κάθε ευκαιρίας από ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα, την υλοποίηση αναγκαίων υποδομών (όπως καλύτερους δρόμους που θα ενώσουν τους Φιλιάτες με την Ηγουμενίτσα, τη Σαγιάδα και την Εγνατία), την ανάδειξη του πλούσιου φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος της περιοχής. Οραματιζόταν έναν σύγχρονο δήμο που θα κρατήσει τη νεολαία του, δίνοντας κίνητρα εγκατάστασης νέων ανθρώπων και ενισχύοντας τον τουρισμό, τον πολιτισμό, την τοπική παραγωγή. Κάθε φορά που μιλούσε για αυτά, τα μάτια του έλαμπαν και ήταν σαν να έκανε ξανά όνειρα για τον τόπο του σαν νεαρό παιδί.

Πολύ σύντομα όμως, βρέθηκε αντιμέτωπος με δύσκολες πραγματικότητες. Η αποψίλωση των κρατικών δομών στη μεθόριο είχε φέρει τους Φιλιάτες μπροστά σε προκλήσεις επιβίωσης. Ο Βασίλης πρωτοστάτησε στον αγώνα να μην κλείσει το ιστορικό 628 Τάγμα Πεζικού στους Φιλιάτες. Δεν δίστασε να υψώσει φωνή διαμαρτυρίας προς την Πολιτεία, τονίζοντας πόσο ζωτικής σημασίας είναι η διατήρηση του στρατού σε αυτή την ακριτική γωνιά. «Αν κλείσει το στρατόπεδο, τελειώνει η περιοχή» δήλωσε με πόνο και αγανάκτηση, υπογραμμίζοντας ότι το τάγμα ήταν η τελευταία ουσιαστική παρουσία του κράτους στους Φιλιάτες και πως όλα τα άλλα είχαν φύγει. Σε συνεδριάσεις και ψηφίσματα, με επιχειρήματα και στοιχεία (όπως το δραματικό δημογραφικό: 129 θάνατοι έναντι μόλις 35 γεννήσεων το 2024), ο Βασίλης έδωσε μάχη για να αφυπνίσει συνειδήσεις. Ήταν συγκλονιστικό να τον ακούς να μιλάει ως Θεσπρωτός που βλέπει τον τόπο του να μαραζώνει και κάνει τα αδύνατα δυνατά για να τον σώσει. Τελικά, παρότι οι αποφάσεις για τα στρατόπεδα υπερέβαιναν τις δυνατότητες ενός δημάρχου, εκείνος κατάφερε τουλάχιστον να ακουστεί η φωνή της τοπικής κοινωνίας πανελλαδικά.

Δεν ήταν όμως μόνο τα μεγάλα ζητήματα. Ο Βασίλης Τζίγκος ασχολήθηκε και με καθημερινά προβλήματα των δημοτών, πάντα με διάθεση συνεννόησης και πραότητα. Ήταν ένας δήμαρχος ευγενής και χαμηλών τόνων, που άκουγε με προσοχή τον κάθε πολίτη. Δεν είχε έπαρση, ούτε κρατούσε αποστάσεις παρά το αξίωμά του και παρέμενε «ο δικός μας Βασίλης». Σε συνεδριάσεις και συναντήσεις, μιλούσε λίγο αλλά σταράτα. Χαρακτηριστική θα μείνει μια πρόσφατη φράση του, γεμάτη πικρό χιούμορ, όταν τον ρωτήσαμε για τις υπηρεσίες που κλείνουν στην περιοχή: «Ρωτήστε με καλύτερα τι μένει ανοιχτό…» είπε, συνοψίζοντας σε μία ατάκα την εγκατάλειψη που βιώνει η μεθόριος. Λόγια απλά, που όμως φανέρωναν την αγωνία και την αγάπη του για τον τόπο.

Σε μια εποχή που πολλοί πολιτικοί υπόσχονται περισσότερα απ’ όσα μπορούν να κάνουν, ο Βασίλης ξεχώριζε γιατί έφερνε αποτέλεσμα χωρίς τυμπανοκρουσίες. Υλοποίησε έργα υποδομής, έτρεξε θέματα για χρηματοδοτήσεις, συνεργάστηκε άψογα με την Περιφέρεια και με γειτονικούς δήμους για το κοινό καλό. Η πόρτα του γραφείου του στο Δημαρχείο ήταν πάντα ανοιχτή και δεν είναι σχήμα λόγου. 

Αυτός ήταν ο Βασίλης Τζίγκος: ένας ηγέτης με καρδιά, που ήξερε να διοικεί χωρίς να αποξενώνεται.

Πέρα από τα αξιώματα και τους τίτλους, ο Βασίλης ήταν σύζυγος, πατέρας και φίλος. Ήταν παντρεμένος με την εκπαιδευτικό Καλλιρρόη Ζώγα, μια γυναίκα που στάθηκε διακριτικά δίπλα του σε όλη του την πορεία.  Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά, στα οποία είχε απεριόριστη αδυναμία: τον Θανάση και τη Δήμητρα. Ο Θανάσης, οικονομολόγος στο επάγγελμα, και η Δήμητρα, παιδαγωγός προσχολικής αγωγής, μεγάλωσαν με τις αρχές που τους μετέδωσε ο πατέρας τους.

Ως άνθρωπος, ο Βασίλης Τζίγκος συνδύαζε αρετές σπάνιες. Ήταν ακέραιος και πειθαρχημένος από τη στρατιωτική/αστυνομική του παιδεία, αλλά και συμπονετικός και κοινωνικός από την ηπειρώτικη καρδιά του. Όσοι συνεργάστηκαν μαζί του, είτε στην Αστυνομία, είτε στον Δήμο, μιλούν για έναν ηγέτη δίκαιο, που δεν ύψωνε ποτέ τον τόνο χωρίς λόγο, που εμψύχωνε τους υφισταμένους του και αναλάμβανε ο ίδιος την ευθύνη στα δύσκολα. 

Στην τοπική κοινωνία των Φιλιατών ήταν αγαπητός πολύ πριν γίνει δήμαρχος: οι παλιοί θυμούνται ακόμη τον νεαρό Βασίλη να βοηθά εθελοντικά στις εκδηλώσεις, να συμμετέχει σε φιλανθρωπικές προσπάθειες, να νοιάζεται για τον διπλανό. Ακόμα και όταν υπηρετούσε μακριά στην Αθήνα, δεν ξέχασε το χωριό και την πόλη του. «Τι χρειάζεστε;» ρώταγε τον πρόεδρο της κοινότητας στη Πόβλα κάθε τόσο, και κανόνιζε να σταλούν υλικά ή να λυθούν προβλήματα μέσω γνωριμιών. 

Σεμνότητα. Αν έπρεπε να συνοψίσω τον χαρακτήρα του Βασίλη σε μια λέξη, αυτή θα ήταν. Παρά τα αξιώματα του Αντιστράτηγου, παρά τη δημαρχιακή του θέση, ποτέ δεν τον είδαμε να φέρεται αλαζονικά. Πάντα μετρημένος, πάντα πρόθυμος να ακούσει πριν μιλήσει. Είχε έναν ήρεμο, καταδεκτικό τρόπο να κερδίζει τον σεβασμό. Προσωπικά, ως δημοσιογράφος, τον ένιωθα περισσότερο ως πηγή καθαρής πληροφορίας παρά ως “είδηση”. Τόσο διαφανής ήταν στις πράξεις του. Δεν κυνήγησε ποτέ την αυτοπροβολή· αντιθέτως, συχνά απέδιδε τα εύσημα στους συνεργάτες και στους συνδημότες του.

Σήμερα, γράφοντας αυτές τις γραμμές, αισθάνομαι ένα βάρος στο στήθος. Είναι δύσκολο να αποχαιρετάς έναν άνθρωπο με τον οποίο μοιράστηκες στιγμές, συνεντεύξεις, χαμόγελα και αγωνίες για τον τόπο, αλλά και προσωπικά ζητήματα. 

Ο Βασίλης Τζίγκος δεν ήταν απλώς μια εξέχουσα προσωπικότητα της Θεσπρωτίας, ήταν ένας δικός μας άνθρωπος. Η απουσία του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στον Δήμο Φιλιατών, στην τοπική αυτοδιοίκηση, μα πάνω απ’ όλα στις καρδιές μας.

Ο Βασίλης υπηρέτησε την πατρίδα ως ένστολος με αφοσίωση και ανδρεία. 

Υπηρέτησε την κοινωνία ως δήμαρχος με διορατικότητα και δικαιοσύνη. 

Και υπηρέτησε την οικογένεια και τους φίλους του ως ένας ζεστός, δοτικός άνθρωπος.

Δεν θα ξεχάσουμε το χαμόγελό του, την ευγένειά του, το παράδειγμα που μας έδωσε.

Είναι χρέος μας να συνεχίσουμε το έργο και το όραμά του για έναν καλύτερο Δήμο Φιλιατών. Αυτό θα είναι το καλύτερο μνημόσυνο στην μνήμη του.

Προσωπικά, νιώθω ευγνώμων που γνώρισα τον Βασίλη Τζίγκο. Έμαθα από αυτόν τι σημαίνει να υπηρετείς με ήθος, να ηγείσαι με ταπεινότητα και να αγαπάς τον τόπο σου ανιδιοτελώς. 

Καλό ταξίδι, στρατηγέ... Καλό ταξίδι, αγαπημένε μας δήμαρχε, φίλε Βασίλη. 

Θα σε θυμάμαι πάντα με σεβασμό και αγάπη.

Ο λαϊκισμός αποτελεί ένα διαχρονικό φαινόμενο της πολιτικής ζωής. Υπόσχεται απλές λύσεις και απαντήσεις σε σύνθετα προβλήματα, συχνά "ντυμένες" με υψηλό συναισθηματικό φορτίο , ωστόσο με περιορισμένη τεκμηρίωση.

Βασικό χαρακτηριστικό του λαϊκισμού είναι η παρουσίαση «εύκολων λύσεων». Πολύπλοκα ζητήματα –όπως η οικονομική ανισότητα, η μετανάστευση, η δημόσια διοίκηση ή η λειτουργία των θεσμών– παρουσιάζονται ως προβλήματα τα οποια μπορούν να λυθούν άμεσα, με μία μόνο πολιτική απόφαση ή με την «πολιτική βούληση» ενός ηγέτη. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι τέτοια ζητήματα απαιτούν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, συμβιβασμούς και θεσμική συνέπεια. Ο λαϊκιστικός λόγος αποφεύγει αυτές τις παραμέτρους, γιατί προφανώς δεν εξυπηρετούν την άμεση πολιτική απήχηση.

Στην πολιτική αντιπαράθεση, ο ρεαλισμός και ο λαϊκισμός συχνά παρουσιάζονται ως δύο αντίθετες λογικές άσκησης εξουσίας. Πρόκειται για διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με το πώς αντιμετωπίζονται τα κοινωνικά προβλήματα, πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις και ποια είναι η ευθύνη της πολιτικής απέναντι στους πολίτες.

Ο πολιτικός ρεαλισμός ξεκινά από την παραδοχή ότι η πραγματικότητα είναι σύνθετη, πολύπλοκη και συχνά αντιφατική. Αναγνωρίζει τους περιορισμούς: οικονομικούς, θεσμικούς, διεθνείς, κοινωνικούς. Οι ρεαλιστικές πολιτικές δεν υπόσχονται τα πάντα σε όλους, αλλά επιδιώκουν εφικτές λύσεις, με κόστος που εξηγείται και αναλαμβάνεται δημόσια. Ο ρεαλισμός βασίζεται στη γνώση, στα δεδομένα και στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται πολιτικό κόστος και πρόσκαιρη δυσαρέσκεια.

Αντίθετα, ο λαϊκισμός αντλεί τη δυναμική του από την απλοποίηση. Μετατρέπει πολύπλοκα προβλήματα σε εύπεπτα αφηγήματα, όπου οι ευθύνες προσωποποιούνται και οι λύσεις εμφανίζονται άμεσες , εύκολες και ανώδυνες. Ο λαϊκιστικός λόγος αποφεύγει να μιλήσει για δυσκολίες, περιορισμούς και συμβιβασμούς, προτιμώντας να καλλιεργεί την προσδοκία ότι «όλα μπορούν να γίνουν», αρκεί να υπάρχει η σωστή πολιτική βούληση ή ο «κατάλληλος» ηγέτης.

Ένα ακόμη βασικό στοιχείο είναι οι γενικεύσεις. Ο λαϊκιστικός λόγος τείνει να "διχάζει" την κοινωνία σε απλοϊκά σχήματα: «ο λαός» απέναντι στις «ελίτ», οι «καλοί» απέναντι στους «κακούς», οι «πατριώτες» απέναντι στους «εχθρούς». Αντί για επιχειρήματα, κυριαρχούν τα συνθήματα· αντί για αποδείξεις, η επίκληση στο συναίσθημα.

Συχνά, ο λαϊκισμός προβάλλει μια δήθεν υπεράσπιση των αδυνάτων. Οι κοινωνικά ευάλωτες ομάδες χρησιμοποιούνται ως ηθικό άλλοθι, όχι απαραίτητα για να ενισχυθούν με αποτελεσματικές πολιτικές, αλλά για να νομιμοποιηθούν επιλογές που εξυπηρετούν άλλους στόχους. Η πραγματική στήριξη των αδυνάτων, όμως, προϋποθέτει στοχευμένα μέτρα, θεσμική συνέχεια και αξιολόγηση αποτελεσμάτων – στοιχεία που συχνά απουσιάζουν από τον λαϊκιστικό σχεδιασμό.

Οι λαϊκιστές εμφανίζονται ως "μαχητικοί" υπερασπιστές, ενώ στην ουσία καλλιεργούν ψευδαισθήσεις. Αντί να εξηγούν γιατί κάποια αιτήματα είναι αδιέξοδα ή απαιτούν συμβιβασμούς, ενισχύουν την οργή και τη ματαίωση, στρέφοντας την ευθύνη σε αόριστους «εχθρούς»: τις ελίτ, τους θεσμούς, τους ξένους, ή το ίδιο το σύστημα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η επίκληση της νομιμότητας. Ο λαϊκισμός εμφανίζεται συχνά ως υπερασπιστής του «νόμου» και της «λαϊκής βούλησης», επιλέγοντας όμως μια επιφανειακή και επιδερμική ερμηνεία της νομιμότητας. Όταν οι θεσμοί και οι κανόνες εξυπηρετούν το αφήγημα, προβάλλονται ως αδιαμφισβήτητοι. Όταν όμως λειτουργούν ως φραγμός, παρουσιάζονται ως εμπόδια που πρέπει να παρακαμφθούν στο όνομα του λαού.

Ο λαϊκισμός συχνά εμφανίζεται, θορυβώδης, ανέξοδος και χωρίς ευθύνη. Υπόσχεται τα πάντα, σε όλους, χωρίς να λέει ποιος πληρώνει τον λογαριασμό. Ντύνεται με υποκρισία και «κοινωνική ευαισθησία», αλλά αποφεύγει συστηματικά την αναμέτρηση με την πραγματικότητα. Οι εύκολες λύσεις του είναι συνήθως συνθήματα, ανέξοδες προτάσεις και ευχές, και η «υπεράσπιση των αδυνάτων» άλλοθι για την απουσία σχεδίου ή πρότασης. Όταν έρθει η ώρα της εφαρμογής, ο λαϊκισμός εξαφανίζεται πίσω από δικαιολογίες, αόρατους εχθρούς και γενικεύσεις.

Ο λαϊκισμός είναι συνειδητή επιλογή αποφυγής της ευθύνης, μεταμφιεσμένη σε δήθεν υπεράσπιση του λαού. Γιατί η πραγματική αντιπαράθεση δεν είναι ανάμεσα σε «λαό» και «ελίτ», αλλά ανάμεσα στην ευθύνη και την υποκρισία. Και σε αυτή τη σύγκρουση, ο λαϊκισμός δεν είναι λύση· είναι μέρος του προβλήματος.

Κύριε διευθυντά,

Το ολοσέλιδο κείμενο του καθηγητή Χαραλ. Παπασωτηρίου στη σελίδα ΙΣΤΟΡΙΑ της κυριακάτικης «Κ» (φ. 11.1.2026) με τον τίτλο «Η αρχή του τέλους του Ψυχρού Πολέμου», ενώ αναλίσκεται σε λεπτομέρειες (παρά το τσουχτερό κρύο, ο Ρέιγκαν φορούσε απλώς το κοστούμι του, ενώ ο Γκορμπατσόφ φορούσε παλτό και είχε τυλιγμένο ένα κασκόλ γύρω από τον λαιμό του), παραλείπει το διάγγελμα που απηύθυνε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ρόναλντ Ρέιγκαν, προς τον αμερικανικό λαό που περιελάμβανε έντονο ελληνικό ενδιαφέρον. Είχε προηγηθεί η διάσκεψη κορυφής, μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ρόναλντ Ρέιγκαν και του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ στην Ισλανδία.

Η υπογραφείσα τότε «συμφωνία του αιώνος», όπως απεκλήθη, θα αποτελέσει καταλύτη εξελίξεων και θα σηματοδοτήσει την αρχή του τέλους του Ψυχρού Πολέμου, με αποτέλεσμα σε ελάχιστα χρόνια μετά να καταρρεύσουν και τα κατασκευάσματα των Μπολσεβίκων.

Εις την συμφωνία όμως αυτή υπήρξε, ούτως ειπείν, μια «ελληνική διάσταση».

Ετσι, αμέσως μετά τη διάσκεψη κορυφής, ο πρόεδρος Ρέιγκαν απηύθυνε ολιγόλεπτο διάγγελμα προς τον αμερικανικό λαό, ειπών ότι για να φθάσει στην ιστορική συμφωνία με τη Σοβιετική Ενωση τον επηρέασε θετικά το βιβλίο «Ελένη» του Ελληνοαμερικανού δημοσιογράφου Νίκολας Γκέιτζ, που δεν είναι άλλος από τον συγχωριανό μου Νίκο Γκατζογιάννη, αμφότεροι από το «διχασμένο βουνό» της Μουργκάνας.

Υπήρξα ο πρώτος εις τον οποίον ετηλεφώνησε ο Νίκος από την Αμερική, ο οποίος αιφνιδιάστηκε από την τόσο τιμητική αναφορά του προέδρου Ρέιγκαν.

Παραχρήμα μετέφερα την είδηση εις την Ελένη Μπίστικα της «Κ», η οποία την άλλη μέρα την παρουσίασε, λίαν ευστόχως, στη στήλη της. Στις βραδινές ειδήσεις η ΕΡΤ, όλως αορίστως, παρουσίασε την είδηση, αναφερόμενη στην «Ελληνίδα μάνα» του διαγγέλματος του Ρέιγκαν, χωρίς όμως να διευκρινίσει ότι επρόκειτο για την εκτελεσθείσα από τους αντάρτες του λεγόμενου ΔΣΕ μητέρα του Νίκου Γκατζογιάννη, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου αν και περιελαμβάνετο εις το διάγγελμα του προέδρου Ρόναλντ Ρέιγκαν.

Στις 27 Σεπτεμβρίου του, μακρινού τώρα, 1981, ο τότε Πρωθυπουργός, ο αείμνηστος Γεώργιος Ράλλης, με κάλεσε στο Πρωθυπουργικό γραφείο της Βουλής, παρουσία του τότε Βουλευτή Θεσπρωτίας, αείμνηστου Φωτίου Πιτούλη, και μου εζήτησε να συμμετέχω στις επικείμενες, τότε, βουλευτικές εκλογές.

Ύστερα από μία συζήτηση 20 λεπτών ο τότε Πρωθυπουργός μου παρέδωσε έναν φάκελο του υποψήφιου βουλευτή με έγγραφα χρήσιμα για τις εκλογές.

Με αυτόν τον φάκελο στο χέρι κατηφόριζα την οδό Σταδίου προκειμένου να μεταβώ στο ξενοδοχείο «Αχιλλείον», που εφιλοξενούμην από την Λευκαδίτικη οικογένεια του κυρίου Ιωάννη Πολίτη.

Κατά τη διαδρομή σκεφτόμουν διάφορα πράγματα: την απουσία μου από την έκδοση της εφημερίδας μου για 21ημέρες, ρυθμίσεις οικονομικών θεμάτων, προμήθεια δημοσιογραφικού χάρτου, κλπ, κλπ.

Από αυτά τα «κλπ, κλπ» ήταν και οι υποχρεώσεις στην Ηπειρωτική Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στα Ιωάννινα, της οποίας είχα εκλεγεί πρόεδρος από το 1980.

Καθώς σκεφτόμουν όλα αυτά, έφτασα στην Ομόνοια. Αντικρίζοντας το γραφείο του ΟΤΕ, σκέφτηκα ότι πρέπει να παραιτηθώ από τη θέση του Προέδρου, διότι ούτε η «ΣΤΕΓΗ» επιτρεπόταν να μείνει επί 21 ημέρες ακέφαλη, ούτε εγώ είχα το δικαίωμα, όντας Πρόεδρος αυτής, να σηκώνω κάποια Πολιτική Σημαία.

…Και με δεδομένο ότι εκατοντάδες μέλη της ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΣΤΕΓΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ ήταν οπαδοί όλων των πολιτικών υποχρεώσεων, ήταν ένας πρόσθετος λόγος να παραιτηθώ.

Με πολλή λύπη προσήλθα στο γραφείο του ΟΤΕ και έστειλα το ακόλουθο τηλεγράφημα:

«Ηπειρωτική Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Ιωάννινα, παρακαλώ δεχτείτε την παραίτησή μου από το αξίωμα του προέδρου της Στέγης, καθόσον προτίθεμαι να πολιτευτώ στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές».

Έτσι συμπεριφερθήκαμε εμείς! Παραιτηθήκαμε!!

Η Κυρία Καρυστιάνου, Πρόεδρος του Συλλόγου των Θυμάτων των Τεμπών, από την πρώτη στιγμή έδωσε δείγματα ότι θεώρησε το αξίωμα της Προέδρου ως εφαλτήριο για την ανάμειξή της στα κοινά, με βαρύτατους χαρακτηρισμούς εναντίον ολόκληρου του πολιτικού κόσμου.

Εσεβαστήκαμε την χαροκαμένη ΜΑΝΑ, συμπορευθήκαμε μαζί με όλους τους συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών και ζητήσαμε Δικαιοσύνη. Μέχρις εδώ μαζί!

Αξιότιμη κυρία Καρυστιάνου, αναμφισβήτητα έχετε το δικαίωμα να ιδρύσετε έναν πολιτικό φορέα και να εισέλθετε στον στίβο της πολιτικής, σεβόμενη τους νόμους της Δημοκρατίας μας και… χωρίς επιλήψιμους χαρακτηρισμούς!

Όμως δεν έχετε το ηθικό δικαίωμα να εκθέτετε τη θέση της Προέδρου ενός σωματείου με συγκεκριμένους σκοπούς που δεν έχουν καμία σχέση με την Πολιτική.

Άλλωστε και η συντριπτική πλειοψηφία των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου αποκηρύσσουν τις πολιτικές ενέργειές σας και τη χρήση του Συλλόγου ως οχήματος προσωπικών επιδιώξεων.

Σας εζητήθη να παραιτηθείτε. Αντισταθήκατε αρχικά και όταν απειληθήκατε με ΚΑΘΑΙΡΕΣΗ Παραιτηθήκατε λέγοντας «άρρητα ρήματα»!

…Αυτές είναι οι ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ και οι ΔΙΑΦΟΡΕΣ ημών των «τρισκατάρατων» πολιτικών και της Πάναγνης Αξιότιμου κας ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ!!!

Ο Νόμος του Goodhart διατυπώνεται απλά ως εξής:«Όταν ένας δείκτης γίνεται στόχος, παύει να είναι καλός δείκτης».

Η φράση αυτή, που αποδίδεται στον Βρετανό οικονομολόγο Charles Goodhart, περιγράφει ένα φαινόμενο που εμφανίζεται συστηματικά τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στην πολιτική λήψη αποφάσεων.

Οι δείκτες (KPIs, στατιστικά στοιχεία, μετρήσεις απόδοσης) δημιουργούνται για να μας βοηθούν να κατανοούμε την πραγματικότητα. Όταν όμως αυτοί οι δείκτες συνδέονται άμεσα με ανταμοιβές, εξουσία ή πολιτικό κόστος, οι άνθρωποι προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ώστε να «βελτιώνουν» τον δείκτη — όχι απαραίτητα την ουσία που αυτός υποτίθεται ότι μετρά.

Στις επιχειρήσεις, η υπερβολική έμφαση σε δείκτες απόδοσης (όπως πωλήσεις ή χρόνος εξυπηρέτησης) συχνά οδηγεί σε πρακτικές που βελτιώνουν τους αριθμούς αλλά υποβαθμίζουν την ποιότητα, την καινοτομία και την εμπιστοσύνη των πελατών.

Στην πολιτική, η επιτυχία συχνά μετριέται μέσω στατιστικών όπως η ανεργία ή η εγκληματικότητα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε τεχνητή βελτίωση των αριθμών, χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων.

Ο Νόμος του Goodhart υπενθυμίζει ότι οι δείκτες πρέπει να χρησιμοποιούνται ως εργαλεία κατανόησης και όχι ως αυτοσκοπός. Η πραγματική πρόοδος απαιτεί συνδυασμό ποσοτικών στοιχείων και ποιοτικής κρίσης.

Οι δείκτες είναι χρήσιμοι για παρακολούθηση, αλλά:

Όπως έχω επισημάνει σε προηγούμενο άρθρο μου, με τίτλο «Αναζήτηση πορείας σε έναν κόσμο που αναδιατάσσεται» (10/3/2025), το πολυμερές σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης, το οποίο κυριάρχησε στις διεθνείς σχέσεις για σχεδόν οκτώ δεκαετίες, τίθεται πλέον υπό αμφισβήτηση.

Συγκεκριμένα, η έως τώρα βασισμένη σε κανόνες διεθνής τάξη απαξιώνεται στην πράξη, υπέρ του δίκαιου του ισχυρού, καθώς οι ισχυροί δρώντες αναπροσαρμόζουν τις στρατηγικές τους με γνώμονα τα άμεσα γεωπολιτικά και οικονομικά τους συμφέροντα.

Τα τελευταία γεγονότα – η αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα και η ένταση μεταξύ των ΗΠΑ και χωρών της Λατινικής Αμερικής (Κολομβία, Κούβα, Μεξικό), η συζήτηση περί προσάρτησης της Γροιλανδίας, η κλιμακούμενη αντιπαράθεση με το Ιράν, το αδιέξοδο στην Ουκρανία και η εύθραυστη ισορροπία στη Μέση Ανατολή – δεν συνιστούν μεμονωμένες κρίσεις.

Αντιθέτως, αποτελούν συστημικά συμπτώματα μιας βαθύτερης μετάβασης, κατά την οποία οι ισορροπίες ισχύος επανακαθορίζονται και οι κανόνες που ίσχυσαν επί δεκαετίες επανεξετάζονται όχι θεωρητικά, αλλά στην πράξη επί του γεωπολιτικού πεδίου.

Καθίσταται πλέον σαφές ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια νέα πραγματικότητα, όπου η σταθερότητα δεν θεωρείται δεδομένη και η διεθνής τάξη δεν εδράζεται στους κανόνες του διεθνούς δικαίου, αλλά εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από τα γεωπολιτικά συμφέροντα των ισχυρών δρώντων.

Παρά την έντονη κριτική προς τη στρατηγική του Προέδρου Τράμπ, οι επιλογές της αμερικανικής διοίκησης δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ούτε απρόβλεπτες ούτε αποκομμένες από ένα συνεκτικό στρατηγικό πλαίσιο.

Αντίθετα, αποτελούν μια συνειδητή αναπροσαρμογή προτεραιοτήτων, προσαρμοσμένη στις νέες συνθήκες του διεθνούς ανταγωνισμού.

Η προσέγγιση αυτή αποτυπώνεται στην πρόσφατα δημοσιευμένη Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ, η οποία περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον αντιλαμβάνεται το διεθνές περιβάλλον και τον ρόλο της σε αυτό.

Σε αυτήν καταγράφεται με σαφήνεια ότι η αμερικανική στήριξη προς συμμάχους δεν είναι πλέον άνευ όρων, αλλά συνδέεται με αυξημένες αμυντικές δαπάνες, ανάληψη μεγαλύτερης περιφερειακής ευθύνης, ευθυγράμμιση σε εξαγωγικούς ελέγχους και συμμετοχή στη διασφάλιση κρίσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η υπόθεση της Βενεζουέλας είναι ενδεικτική. Η Ουάσιγκτον επαναφέρει στην πράξη τη λογική των σφαιρών επιρροής και προσαρμόζει το Δόγμα Μονρόε στις σημερινές γεωπολιτικές και οικονομικές συνθήκες, ώστε να διασφαλίσει ότι το Δυτικό Ημισφαίριο θα παραμείνει επαρκώς σταθερό και επαρκώς διακυβερνήσιμο.

Το μήνυμα του Προέδρου Τράμπ είναι σαφές: όταν διακυβεύονται ζωτικά αμερικανικά συμφέροντα, όπως η ενεργειακή ασφάλεια, ο έλεγχος των μεταναστευτικών ροών ή η αποτροπή της διείσδυσης ανταγωνιστικών δυνάμεων, η εφαρμογή των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου δεν λειτουργεί ως δεσμευτικό πλαίσιο, αλλά υποτάσσεται στις απαιτήσεις της εθνικής ισχύος και ασφάλειας.

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι τι κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα.

Για να δοθεί μια ουσιαστική απάντηση στο ανωτέρω κρίσιμο ερώτημα, δεν αρκεί η παρατήρηση των διεθνών εξελίξεων. Απαιτείται μια νηφάλια και ολιστική στρατηγική ανάλυση του διεθνούς περιβάλλοντος, η σαφής αποτύπωση της σημερινής θέσης της χώρας και ο προσδιορισμός του στρατηγικού ρόλου που πρέπει να διαδραματίσει η Ελλάδα, για να προστατευτούν τα εθνικά συμφέροντα και να ενισχυθεί η ασφάλειά της, σε έναν κόσμο που όλο και περισσότερο κυριαρχεί το δίκαιο του ισχυρού.

Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται εθνική συναίνεση και η απόσυρση των ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής από την ατζέντα της πολιτικής αντιπαράθεσης όπου κυριαρχεί ο λαϊκισμός, ο μηδενισμός των πάντων και οι μικροπολιτικές σκοπιμότητες για την επιδίωξη πρόσκαιρου κομματικού οφέλους.

Για του λόγου το αληθές, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της Βενεζουέλας, όπου σύσσωμη η αντιπολίτευση ασχολήθηκε με την άσκηση κριτικής στη δήλωση του Πρωθυπουργού και όχι στην κριτική ανάλυση και αξιολόγηση της επέμβασης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα.

Παρά την ορθή ανάγνωση των διεθνών εξελίξεων από τον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη και τους διαμορφωτές της εξωτερικής πολιτικής της χώρας, καθώς και την προσπάθεια προσαρμογής της εθνικής στρατηγικής ώστε να ενισχυθεί η θέση της Ελλάδας στις ζώνες επιρροής των μεγάλων δυνάμεων, σύσσωμη η ελληνική αντιπολίτευση επέλεξε να επικεντρωθεί σε μικροκομματικές και λαϊκίστικες αντιδράσεις.

Επίκεντρο αυτών των αντιδράσεων ήταν η αμφισβήτηση της δήλωσης του Πρωθυπουργού σχετικά με τη στήριξη της Ελλάδας στη στρατηγική του Προέδρου Τραμπ στη Βενεζουέλα.

Οι επικρίσεις αυτές ενδέχεται να αποδίδουν πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη στις δυνάμεις που τις υιοθετούν, υπονομεύουν όμως τη στρατηγική αξιοπιστία της χώρας και πλήττουν ευθέως τα εθνικά συμφέροντα.

Στη λογική αυτής της στείρας και άγονης αντιπαράθεσης, αγνοήθηκε ότι η δήλωση του κ. Κυριάκου Μητσοτάκη υπηρετεί την εθνική στρατηγική και τον διεθνή ρόλο της Ελλάδας, ενισχύει τις διμερείς σχέσεις με κρίσιμους συμμάχους και συμβάλλει στην προάσπιση των ζωτικών ελληνικών συμφερόντων, από την ενεργειακή ασφάλεια μέχρι την περιφερειακή σταθερότητα.

Στο πλαίσιο της κομματικής αντιπαράθεσης και στρέβλωσης της πραγματικότητας, παραβλέπεται συστηματικά ότι η χώρα οφείλει να μετατρέψει τις διεθνείς προκλήσεις σε στρατηγικό πλεονέκτημα για να εδραιώσει τη θέση της σε έναν κόσμο όπου το δίκαιο του ισχυρού καθορίζει πλέον τις εξελίξεις.

Η περίπτωση της Βενεζουέλας δεν μπορεί να αναλυθεί αποκλειστικά ως ζήτημα εσωτερικής πολιτικής ή ως μια ακόμη κρίση διακυβέρνησης στη Λατινική Αμερική.

Η Βενεζουέλα έχει εξελιχθεί σε μια περιφερειακή εστία ανασφάλειας, η οποία υπονομεύει άμεσα τη σταθερότητα και ασφάλεια του Δυτικού Ημισφαιρίου.

Συγκεκριμένα, το αυταρχικό καθεστώς Μαδούρο έχει κατηγορηθεί από την αντιπολίτευση της χώρας και τη διεθνή κοινότητα για εκλογική νοθεία στις εκλογές του 2024, πολιτική βία, συστηματική καταστολή της αντιπολίτευσης και την ύπαρξη χιλιάδων πολιτικών κρατούμενων.

Επιπλέον, αποτελεί τον κύριο υπονομευτή των εθνικών συμφερόντων των ΗΠΑ και των κρίσιμων αμερικανικών προτεραιοτήτων ασφαλείας (εργαλειοποίηση της παράνομης μετανάστευσης, διακρατικό οργανωμένο έγκλημα, διακίνηση ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες κ.λπ.).

Παράλληλα, έχει αναδειχθεί σε κόμβο ευρύτερων διακρατικών εγκληματικών δραστηριοτήτων, όπως η παράνομη εξόρυξη και εκμετάλλευση φυσικών πόρων, η διακίνηση όπλων, το ξέπλυμα χρήματος, η εμπορία ανθρώπων και η στήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ, η οποία πολλάκις έχει λάβει χρηματοδότηση και υποστήριξη για την υλοποίηση των δράσεών της.

Υπό το πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να γίνει κατανοητό στην Ελλάδα, ότι η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ούτε να ενεργοποιείται επιλεκτικά, ανάλογα με το ποιος ασκεί ισχύ στο διεθνές σύστημα ή ποια συγκυρία εξυπηρετεί εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες.

Το Διεθνές Δίκαιο δεν αποτελεί αυτόνομο υποκατάστατο στρατηγικής, αλλά εργαλείο στρατηγικής σταθερότητας, το οποίο οφείλει να εντάσσεται σε ένα συνεκτικό πλαίσιο εξωτερικής πολιτικής που λαμβάνει υπόψη τον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων και τις ζωτικές προτεραιότητες ασφαλείας της χώρας.

Διαφορετικά, δεν πρόκειται για υπεράσπιση αρχών, αλλά για ευκαιριακή εργαλειοποίησή τους, με κόστος τη διεθνή αξιοπιστία και τη στρατηγική συνοχή της Ελλάδας.

Το κρίσιμο ερώτημα συνεπώς, δεν είναι αν παραβιάζεται αφηρημένα το διεθνές δίκαιο σε κάθε περίπτωση χρήσης ισχύος, αλλά πώς μια χώρα όπως η Ελλάδα τοποθετείται στρατηγικά σε έναν κόσμο όπου οι σφαίρες επιρροής και η ισχύς καθορίζουν εκ νέου τις διεθνείς εξελίξεις.

Πώς μπορεί να εγκαλείται ο Έλληνας Πρωθυπουργός από την αντιπολίτευση για επιλεκτική επίκληση του διεθνούς δικαίου στην περίπτωση της Βενεζουέλας και την ίδια στιγμή, οι ίδιες πολιτικές δυνάμεις να ασκούν κριτική στον κ. Μητσοτάκη όπου επικαλούμενος τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου κατήγγειλε την Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και στήριξε και στηρίζει τον αδύναμο;

Οι ίδιες δυνάμεις δεν είναι αυτές που κατηγορούν την κυβέρνηση ότι δεν έπρεπε να στηρίξει τον κ. Ζελένσκι και την Ουκρανία για να μην κλονιστούν οι σχέσεις της χώρας με την «παραδοσιακή σύμμαχο» της Ελλάδας, τη Ρωσία;

Την στιγμή που όλοι αυτοί καταγγέλλουν την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο, ζητούν από τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να κάνει τα στραβά μάτια στην παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και την παράνομη κατοχή ξένους εδάφους με τα όπλα από τη Ρωσία για να μην διαρραγούν οι σχέσεις της Ελλάδας με έναν κατακτητή.

Πότε τελικά, θεωρείται θεμιτή η προσαρμογή της εθνικής στρατηγικής στη διεθνή πραγματικότητα και πότε καταγγέλλεται ως υποχώρηση αξιών, επιλεκτική επίκληση του διεθνούς δικαίου και υποβάθμιση της εθνικής αξιοπρέπειας;

Ακόμη πιο προβληματική είναι η ταύτιση των δυνάμεων που ασκούν κριτική στον Πρωθυπουργό με τις θέσεις και το αφήγημα αναθεωρητικών και αντιδυτικών δυνάμεων, όπως η Ρωσία, το Ιράν, η Βόρεια Κορέα, η Κούβα και η Κίνα, αλλά και τρομοκρατικών οργανώσεων που αμφισβητούν ευθέως τη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ.

Απορία προκαλεί πως η ελληνική αντιπολίτευση ταυτίζεται με τις εν λόγω τρομοκρατικές οργανώσεις που επίσης, κατήγγειλαν την επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα.

Σε ποιο στρατηγικό πλαίσιο εντάσσεται μια αντιπολιτευτική ρητορική που ευθυγραμμίζεται, με δυνάμεις και δίκτυα τα οποία υπονομεύουν τη σταθερότητα σε περιοχές άμεσου ελληνικού ενδιαφέροντος, από την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή, τα Βαλκάνια και την Ευρώπη;

Τέλος, η περίπτωση της Βενεζουέλας δεν μπορεί να εξετάζεται αποκομμένα από τις περιφερειακές διασυνδέσεις της, ούτε από τη στενή συνεργασία του καθεστώτος Μαδούρο με την Τουρκία, η οποία έχει αξιοποιήσει τη χώρα ως εταίρο σε οικονομικό, ενεργειακό και, σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, παρακρατικό επίπεδο.

Ποιο ακριβώς εθνικό συμφέρον εξυπηρετεί η ρητορική των δυνάμεων της αντιπολίτευσης όταν υιοθετούν θέσεις που αντικειμενικά ευνοούν έναν γεωπολιτικό άξονα στον οποίο συμμετέχει και η Τουρκία, τη στιγμή που αυτή αμφισβητεί ευθέως την ελληνική κυριαρχία και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο;

Εν κατακλείδι, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να ασκείται ως πεδίο εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης.

Απαιτεί στρατηγική συνέπεια, καθαρή ανάγνωση των συσχετισμών ισχύος και κυρίως, νηφάλια στάθμιση του εθνικού συμφέροντος σε έναν διεθνή χώρο όπου το δίκαιο του ισχυρού, είτε μας αρέσει είτε όχι, καθορίζει ολοένα και περισσότερο τις εξελίξεις.

Σε μια περίοδο που οι περιορισμοί στη χρήση ισχύος χαλαρώνουν, κράτη όπως η Ελλάδα που βρίσκονται κοντά ή εντός ζωνών επιρροής αναθεωρητικών δυνάμεων (π.χ. Τουρκία), αν εθελοτυφλούν και δεν αντιλαμβάνονται τη δυναμική των διεθνών εξελίξεων εκτίθενται σε μεγάλο κίνδυνο.

Όταν οι θέσεις σου ταυτίζονται, στην προσπάθεια υποστήριξης του αυταρχικού καθεστώτος Μαδούρο, με την Τουρκία η οποία διατυπώνει ανοιχτά και απροκάλυπτα τις αναθεωρητικές της φιλοδοξίες μέσω του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» και αξιοποιεί τη ρευστότητα του διεθνούς συστήματος για να διευρύνει τον στρατηγικό της χώρο, τότε υπάρχει δομικό πρόβλημα εξωτερικής πολιτικής.

Το ζήτημα δεν είναι πλέον η επίκληση των αρχών του Διεθνούς Δικαίου, αλλά η απουσία στρατηγικής επίγνωσης των πραγματικών συσχετισμών ισχύος και των συνεπειών που αυτοί παράγουν για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα.

Η ελληνική στάση δεν συνιστά νομιμοποίηση κάθε μονομερούς ενέργειας, αλλά αναγνώριση ότι στο παρόν διεθνές περιβάλλον η διατήρηση ισχυρών συμμαχιών αποτελεί προϋπόθεση εθνικής ασφάλειας και πολλαπλασιαστή της στρατηγικής ισχύος της χώρας.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η επίκληση του διεθνούς δικαίου παύει να λειτουργεί ως στρατηγικό εργαλείο και μετατρέπεται σε άλλοθι πολιτικής αδράνειας, με άμεσες συνέπειες για τη γεωπολιτική θέση και την αξιοπιστία της Ελλάδας στο νέο περιβάλλον ισχύος.

Η ελληνική κυβέρνηση, στο πλαίσιο της υπεύθυνης εξωτερικής πολιτικής, δεν επιλέγει ανάμεσα σε αρχές και ρεαλισμό, αλλά αναζητά τη διατήρηση ισχυρών συμμαχιών ως προϋπόθεση για την εθνική ασφάλεια.

Σε ένα διεθνές σύστημα όπου η ισχύς επανέρχεται ως κυρίαρχος ρυθμιστής των εξελίξεων, η στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί αντικειμενικά πολλαπλασιαστή ισχύος και παράγοντα σταθερότητας για τα ελληνικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο και την ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Η δημόσια στήριξη της Ουάσιγκτον σε κρίσιμες συγκυρίες δεν συνιστά ιδεολογική ταύτιση, αλλά συνειδητή επιλογή στρατηγικής ευθυγράμμισης, με γνώμονα τον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων και την προάσπιση του εθνικού συμφέροντος.

Η νέα αμερικανική στρατηγική εθνικής ασφάλειας αφήνει σαφές περιθώριο για χώρες που αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια των περιφερειών τους να τύχουν ευνοϊκότερης μεταχείρισης σε τομείς όπως η άμυνα, η τεχνολογία και το εμπόριο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαμηνύουν πλέον, ότι η στήριξη των συμμάχων δεν θα είναι αυτόματη, αλλά συνδεδεμένη με τη συμβολή τους στη διατήρηση των περιφερειακών ισορροπιών ισχύος, την ενίσχυση των αμυντικών τους δυνατοτήτων και την ευθυγράμμισή τους με τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ουάσιγκτον.

Υπό αυτό το πρίσμα, η Ελλάδα έχει ήδη προβεί σε κινήσεις που την κατατάσσουν στους συμμάχους που αναλαμβάνουν ουσιαστικό βάρος ασφάλειας, ιδίως μέσω της αύξησης των αμυντικών δαπανών, της φιλοξενίας κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών και της ενίσχυσης της διαλειτουργικότητας με τις αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις.

Ταυτόχρονα, η αμερικανική στρατηγική λειτουργεί και ως σαφές οδικός χάρτης για τα επόμενα βήματα της Ελλάδας.

Δηλαδή την βαθύτερη σύνδεση της άμυνας, της τεχνολογίας και της βιομηχανικής βάσης, τον ενεργό ρόλο στην ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και την μεγαλύτερη ανάληψη περιφερειακών ευθυνών.

Υπό αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα μπορεί να αναδειχθεί σε πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, σε κόμβο ενέργειας και logistics και σε αξιόπιστο εταίρο που δεν ζητά απλώς εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά συμβάλλει έμπρακτα στη διαμόρφωση της περιφερειακής ασφάλειας.

Πρόκειται για στρατηγική επιλογή που ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ της χώρας και όχι για ιδεολογική και θεσμική ευθυγράμμιση.

Κοντολογίς, σε ένα κόσμο λιγότερο θεσμικό, περισσότερο ανταγωνιστικό και σαφώς πιο επικίνδυνο, η πρόκληση για την Ελλάδα δεν είναι να κρίνει τις εξελίξεις ηθικά και θεσμικά, αλλά να τις αξιολογεί και κατανοεί στρατηγικά.

Η μετάβαση σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί το δίκαιο του ισχυρού δεν είναι επιλογή της Ελλάδας.

Είναι όμως, στρατηγική επιλογή της αν θα προσαρμοστεί έγκαιρα ή αν θα αιφνιδιαστεί.

Σε αυτή τη νέα εποχή, η ασφάλεια δεν εξασφαλίζεται με ευχολόγια και ηθικολογίες, αλλά με στρατηγικό ρεαλισμό, συνέπεια και ισχύ.

Το κόστος της μη προσαρμογής μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερο από το κόστος της έγκαιρης δράσης.

Το Μοντέλο του Ελβετικού Τυριού (Swiss Cheese Model) αναπτύχθηκε από τον Βρετανό ψυχολόγο James Reason και χρησιμοποιείται για την ανάλυση ατυχημάτων και σφαλμάτων σε τομείς όπως η υγεία, η αεροπορία, η βιομηχανία, η οδική ασφάλεια και η ναυτιλία.

Η βασική ιδέα του μοντέλου είναι ότι τα σοβαρά ατυχήματα δεν προκαλούνται συνήθως από ένα μόνο λάθος, αλλά από συνδυασμό πολλών αδυναμιών μέσα σε ένα σύστημα.

Ο Reason παρομοίασε τα επίπεδα ασφάλειας ενός οργανισμού με φέτες ελβετικού τυριού:

Κάθε φέτα αντιπροσωπεύει ένα επίπεδο άμυνας (κανόνες, διαδικασίες, εκπαίδευση, τεχνολογία).

Οι τρύπες στο τυρί συμβολίζουν αδυναμίες ή σφάλματα.

Οι τρύπες δεν είναι πάντα στο ίδιο σημείο και μπορεί να αλλάζουν με τον χρόνο.(σχήμα)

Ατύχημα συμβαίνει όταν οι "τρύπες" ευθυγραμμιστούν, επιτρέποντας στο λάθος να "περάσει" μέσα από όλα τα επίπεδα άμυνας.Τα επίπεδα ασφάλειας/άμυνας είναι τα «στρώματα άμυνας» ενός συστήματος. Κάθε επίπεδο έχει στόχο να προλάβει, να εντοπίσει ή να περιορίσει ένα λάθος.

Το μοντέλο διακρίνει δύο βασικά είδη σφαλμάτων: Ενεργά και λανθάνοντα σφάλματα.

1. Ενεργά σφάλματα (Active failures)

2. Λανθάνοντα σφάλματα (Latent conditions)

Αυτά προέρχονται από:

Μπορεί να υπάρχουν για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να φαίνονται, μέχρι να συνδυαστούν με ενεργά σφάλματα.

-Το ατύχημα συμβαίνει όταν οι αδυναμίες όλων των επιπέδων ευθυγραμμιστούν.

-Το ατύχημα δεν οφείλεται μόνο στον εργαζόμενο, αλλά στη συνολική αποτυχία του συστήματος ασφάλειας.

-Όσο περισσότερα και ισχυρότερα επίπεδα ασφάλειας υπάρχουν,τόσο δυσκολότερο είναι να «ευθυγραμμιστούν οι τρύπες».

Κάθε φέτα του σχήματος αντιπροσωπεύει ένα επίπεδο ασφάλειας. Οι τρύπες συμβολίζουν λανθάνοντα και ενεργά σφάλματα, τα οποία όταν ευθυγραμμιστούν οδηγούν σε ατύχημα.( σχήμα)

Το Μοντέλο του Ελβετικού Τυριού του James Reason αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο για την κατανόηση των ατυχημάτων και των ανθρώπινων σφαλμάτων. Μας υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια είναι αποτέλεσμα καλού σχεδιασμού συστημάτων και όχι μόνο ατομικής προσοχής. Η πρόληψη απαιτεί ενίσχυση όλων των «φετών» πριν οι «τρύπες» ευθυγραμμιστούν.

*«λανθάνον»: κρυφό, μη άμεσα ορατό, που υπάρχει αλλά δεν φαίνεται.

The Swiss Cheese Model, developed by James Reason

Understanding the “Swiss Cheese Model” and Its Application to Patient Safety

The Swiss Cheese Model of Failure

Ο Walt Disney αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα επιχειρηματία, ο οποίος κατάφερε να μετατρέψει τη δημιουργικότητα του σε παγκόσμια επιχειρηματική αυτοκρατορία. Πίσω από τα κινούμενα σχέδια και τη μαγεία, κρύβεται ένα εξαιρετικά μελετημένο μοντέλο μάρκετινγκ, branding και στρατηγικής ανάπτυξης. Τα μαθήματα που προσφέρει παραμένουν επίκαιρα μέχρι και σήμερα.

Ο Walt Disney δεν δημιούργησε απλώς ταινίες. Δημιούργησε ένα από τα ισχυρότερα brands παγκοσμίως. Και τα μαθήματα που άφησε πίσω του είναι πιο επίκαιρα από ποτέ.

Η Disney δεν πουλά προϊόντα, αλλά εμπειρίες, αναμνήσεις και αξίες. Οι άνθρωποι δεν συνδέονται με λογότυπα, αλλά με το πώς τους κάνεις να νιώθουν.

Κάθε επαφή με το brand — από μια ταινία μέχρι ένα θεματικό πάρκο — είναι προσεκτικά σχεδιασμένη. Το μάρκετινγκ δεν σταματά στην πώληση.

Ο Disney ρίσκαρε όταν όλοι αμφέβαλλαν. Η καινοτομία σπάνια είναι ασφαλής — αλλά συχνά είναι αναγκαία.

Η επιτυχία δεν χτίζεται σε ένα τρίμηνο. Χτίζεται με συνέπεια, υπομονή και πίστη στο όραμα.

Σε έναν κόσμο γεμάτο "θόρυβο", ξεχωρίζουν οι επιχειρήσεις οι οποίες δημιουργούν εμπειρίες και νόημα.

Μερικές από τις πιο γνωστές φράσεις που αποδίδονται στον Walt Disney και αντικατοπτρίζουν αυθεντικά τη φιλοσοφία του :

If you can dream it, you can do it.»

Αν μπορείς να το ονειρευτείς, μπορείς και να το πραγματοποιήσεις.

«All our dreams can come true, if we have the courage to pursue them.»

Όλα τα όνειρά μας μπορούν να γίνουν πραγματικότητα, αν έχουμε το θάρρος να τα κυνηγήσουμε.

«The way to get started is to quit talking and begin doing.»

Ο τρόπος να ξεκινήσεις είναι να σταματήσεις να μιλάς και να αρχίσεις να πράττεις.

"Whatever you do, do it well.»

Ό,τι κι αν κάνεις, κάν’ το καλά.

Do what you do so well that they will want to see it again and bring their friends.»

Κάνε αυτό που κάνεις τόσο καλά, ώστε να θέλουν να το ξαναδούν και να φέρουν και φίλους.

Ο Walt Disney δεν υπήρξε απλώς ένας δημιουργός κινουμένων σχεδίων, αλλά ένας άνθρωπος ο οποίος τόλμησε να δει τον κόσμο όπως θα μπορούσε να είναι. Πίστεψε στη δύναμη της φαντασίας, όχι ως απόδραση από την πραγματικότητα, αλλά ως εργαλείο δημιουργίας αξίας, καινοτομίας και προόδου. Παρά τις αποτυχίες και τις αμφισβητήσεις που αντιμετώπισε, παρέμεινε πιστός στο όραμά του και το μετέτρεψε σε μια διαχρονική επιχειρηματική παρακαταθήκη.

Η κληρονομιά του Walt Disney μας υπενθυμίζει ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις γεννιούνται όταν το όραμα συναντά την επιμονή, τη δημιουργικότητα και την ποιότητα. Πάνω απ’ όλα, μας διδάσκει ότι η πραγματική επιτυχία δεν μετριέται μόνο σε κέρδη, αλλά στη διαρκή επίδραση που αφήνει ένα brand στις ζωές των ανθρώπων. Και αυτή ακριβώς είναι η μαγεία που κάνει τον Walt Disney "αθάνατο" στον κόσμο του επιχειρείν.

Σκληρή τοποθέτηση του επικεφαλής της παράταξης «Ήπειρος Όλον – Τόπος να ζεις», Στέφανου Ζούμπα, ο οποίος κατήγγειλε και καταψήφισε το σχέδιο Τουριστικής Προβολής για το 2026 της Περιφέρειας Ηπείρου κατά τη σημερινή συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου.

“Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

η συζήτηση για την έγκριση ενός σχεδίου τουριστικής προβολής και στρατηγικής δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνεται αποκομμένη από τη συνολική πραγματικότητα της Περιφέρειας Ηπείρου. Ο τουρισμός δεν είναι ένα αυτόνομο επικοινωνιακό προϊόν, αποτελεί παράγωγο της ανθεκτικότητας των υποδομών, της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών και της ασφάλειας των κατοίκων και των επισκεπτών.

Η Ήπειρος τα τελευταία χρόνια, έχει δεχθεί σοβαρό και επαναλαμβανόμενο πλήγμα από ακραία καιρικά φαινόμενα, πλημμυρικά φαινόμενα, πυρκαγιές, με αποτέλεσμα, εκτεταμένες καταστροφές σε υποδομές, αγροτική παραγωγή, τοπικές οικονομίες αλλά και στο φυσικό περιβάλλον. Τα γεγονότα αυτά δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως «έκτακτα» ή «εξωγενή», όταν επί σειρά ετών καταγράφονται ελλείψεις στον σχεδιασμό, στην πρόληψη και στην υλοποίηση ολοκληρωμένων αντιπλημμυρικών και έργων πολιτικής προστασίας, για τα οποία η Περιφερειακή Αρχή φέρει σαφές μεγάλο μερίδιο ευθύνης.

Την ίδια στιγμή, σε πολλές περιοχές της Περιφέρειας, το έχουμε ξαναπεί και άλλες φορές και στον απολογισμό και στην έγκριση τουριστικού σχεδίου 2024, δεν υφίστανται Κέντρα Υγείας(ΖΑΓΟΡΙ), ή όπου υπάρχουν, λειτουργούν με σοβαρά κενά στελέχωσης(ΟΠΩΣ ΑΥΤΟ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΔΩΔΩΝΗΣ), γεγονός που υπονομεύει όχι μόνο την ποιότητα ζωής των μόνιμων κατοίκων, αλλά και την ελάχιστη απαιτούμενη υγειονομική ασφάλεια για κάθε σοβαρό τουριστικό σχεδιασμό.

Σε αυτό το πλαίσιο, τίθεται ένα κρίσιμο, τεχνικό και πολιτικό ερώτημα,

πώς μπορεί να εγκριθεί και να υλοποιηθεί μια στρατηγική τουριστικής προβολής, όταν οι βασικές δομές ανθεκτικότητας, υγείας και ασφάλειας παραμένουν ανεπαρκείς;

Η εικόνα αυτή επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι η Ήπειρος καταγράφει μείωση πληθυσμού κατά 4% την τελευταία τριετία, στοιχείο που αποτυπώνει με σαφήνεια, τη δημογραφική συρρίκνωση, την εγκατάλειψη της υπαίθρου, και τη διαρκή αποδυνάμωση του ανθρώπινου κεφαλαίου της Περιφέρειας.

Τι αλήθεια εικόνα θα βρει ο επισκέπτης στα χωριά μας, ποιος εκτός από τις ξενοδοχειακές μονάδες θα τον καλωσορίσει, ποιες αλήθεια και πόσες οι επιλογές του για φαγητό, καφέ, δραστηριότητες σε πολλές περιοχές της περιφέρειας μας που γνωρίζουμε πολύ καλά πως είναι ερημοποιημένες.

Και για να το πάω και ένα βήμα παραπάνω, ποια Ηπειρωτική γαστρονομική απόλαυση-εμπειρία, θα έχουν οι επισκέπτες, όταν ο πρωτογενής τομέας δεν παράγει τα τοπικά μας προϊόντα; Αναρωτιέμαι η γαστρονομική εμπειρία θα είναι αυτή των προϊόντων HORECA;

Η πληθυσμιακή μείωση δεν είναι απλώς στατιστικό μέγεθος, αποτελεί δομικό δείκτη αποτυχίας πολιτικών συνοχής και βιώσιμης ανάπτυξης. Και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με δράσεις προβολής, χωρίς προηγουμένως να έχουν διασφαλιστεί οι όροι παραμονής, ασφάλειας και αξιοπρεπούς διαβίωσης των ίδιων των κατοίκων.

Ως Ήπειρος Όλον-Τόπος να ζεις, θεωρούμε ότι η τουριστική στρατηγική οφείλει να εντάσσεται σε ένα συνεκτικό, ιεραρχημένο και τεκμηριωμένο αναπτυξιακό πλαίσιο, όπου προτεραιότητα έχουν, η προστασία από φυσικούς κινδύνους, η επαρκής δημόσια υγεία, η συγκράτηση και αναστροφή της δημογραφικής κατάρρευσης, και όχι η αποσπασματική προβολή μιας εικόνας που δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες της Περιφέρειας.

Επί της προτάσεως σήμερα, Αλήθεια, ποιος είναι ο προϋπολογισμός όλου αυτού του σχεδίου, που είναι μια ενδεικτική προκοστολόγηση, αλήθεια, ζητάτε σήμερα ψήφο εμπιστοσύνης από το Περιφερειακό συμβούλιο όταν ακόμη και οι δικοί σας σύμβουλοι δεν γνωρίζουν ποιες είναι οι δαπάνες στην κάθε ενέργεια αυτού του σχεδίου σας;

Σας είπαμε και πάλι στις αρχές του έτους «Ζητάτε την έγκριση μας επί ενός σοβαρού αλλά, ακοστολογημένου σχεδίου, χωρίς να μας έχετε δώσει μέχρι σήμερα τα κόστη των προηγούμενων ετών.

Διαθέσατε τα προηγούμενα χρόνια το ποσό του 1.150.000 (με το 2024 και 2025 είναι σίγουρα πολύ παραπάνω) για σύνταξη στρατηγικής και δράσεις τουριστικής προβολής μέσω ιδιωτικής εταιρείας, χωρίς να υπάρχει διαφανής και αναλυτική αξιολόγηση της απόδοσης αυτών των δαπανών. Δεν έχουμε σαφή εικόνα για τους στόχους που είχαν τεθεί, τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν, τις αποτυχίες και τις επιτυχίες. Τις φέρατε ποτέ στο Περιφερειακό συμβούλιο ως τεύχος; OXI, ούτε σήμερα, ούτε τα προηγούμενα χρόνια και θέλετε σήμερα να σας εγκρίνουμε και πάλι τους χορούς και τα πανηγύρια σας, έ όχι, αυτό είναι πολύ μεγάλο θράσος εκ μέρους σας.

Αφού θέλετε βέβαια να μιλήσουμε με αριθμούς να μιλήσουμε, αρχικά όμως να δώσω συγχαρητήρια στην επιχειρηματικότητα που συνεχώς τα τελευταία χρόνια λαμβάνει τα εύσημα από τους επισκέπτες οι οποίοι σε ποσοστό άνω του 90% δηλώνουν ικανοποιημένοι από τις παρεχόμενες υπηρεσίες τους.

Πάμε όμως τώρα στη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ που σας αρέσει να επικαλείστε,

Λέτε, αύξηση των επισκεπτών το 2024 σε σχέση με το 2023, πάμε όμως να δούμε από που έρχεται αυτή η αύξηση και τι συμβαίνει ακριβώς το 2024 σε σχέση με το 2023.

Με αριθμούς λοιπόν, όπως πρέπει να τους διαβάζουμε όχι όπως μας βολεύει.

Θα σταθώ εδώ και θα πω ότι δεν κάνετε ΤΙΠΟΤΑ όμως να προσεγγίσετε τους ανθρώπους από τη γείτονα χώρα, όταν βλέπετε ότι τα τελευταία χρόνια σταθερά και στους 4 νομούς οι πολίτες από την Αλβανία μας επισκέπτονται σταθερά, με μικρές διανυκτερεύσεις κατά την διάρκεια του χειμώνα και της Άνοιξης, περισσότερες προφανώς τους καλοκαιρινούς μήνες, αλλά εσείς δεν κάνετε απολύτως τίποτα, δεν σας ενδιαφέρει μάλλον αυτή η αγορά, για αυτό επιλέγετε να ταξιδεύετε για να προσεγγίσετε τουρίστες στο ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ και αντι να διαφημιστείτε στα ΜΜΕ στην Αλβανία, πετάτε τα λεφτά σας στον Εθνικό Κήρυκα της Αμερικής.

Κλείνοντας με τις επισκέψεις που δεχόμαστε θα σημειώσω και έχει μεγάλη σημασία για εμάς, θα πω ότι η αύξηση στις επισκέψεις κατά χιλιάδες λοιπόν, έρχεται από εκεί που εσείς δεν ταξιδεύετε, δεν προσεγγίζετε, από τις Λοιπές χώρες, αύξηση το 2024 σε σχέση με το 2023, 337χιλιάδες επισκέψεις.

Λοιπές χώρες λοιπόν, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σκανδιναβία, Σκόπια, Σερβία, αλλά και άλλες με λιγότερες χιλιάδες επισκέψεις πολλές από αυτές έρχονται οδικώς.

Όσον αφορά άλλα χρήσιμα στοιχεία διότι και εμείς βλέπουμε τις μελέτες, η Δαπάνη ανά επίσκεψη, η Δαπάνη ανά διανυκτέρευση και η μέση διάρκεια παραμονής μειώθηκαν, σε κάποιες περιπτώσεις αισθητά μάλιστα, μιλάμε πάντα για το 2024 σε σχέση με το 2023 που εσείς υπερηφανεύεστε στην περιφερειακή αρχή, όπως επίσης, οι πληρότητες των τουριστικών μονάδων, που και εδώ ως Περιφέρεια Ηπείρου βρισκόμαστε πάνω μόνο από την Δυτική Μακεδονία και την Στερεά Ελλάδα με ποσοστό λίγο πάνω από το 40% άρα καταλαβαίνουμε όλοι τι προβλήματα αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες του Τουρισμού.

Συμπερασματικά θα πω, όπου πήγατε, εκ του αποτελέσματος δεν τα πήγατε καλά, και βέβαια για να μην πολυδιαφημίζεται κ.Περιφερειάρχη την δήθεν καλή δουλειά σας, θα πρέπει να πούμε και το εξής, οι επαγγελματίες του Τουρισμού (κυρίως οι των καλοκαιρινών προορισμών, γιατί το πουσάρησμα τουριστών κατά χιλιάδες τότε το λαμβάνουμε από μέσα Μαίου έως αρχές Οκτώβρη), είτε δουλεύουν με την APOLLO, την TUI και τις άλλες εταιρίες, χρόνια τώρα εργάζονται συστηματικά για να αυξάνουν τα μερίδια τους αλλά και να μη πέφτουν οι πωλήσεις τους, δεν σας χρειάζονται για να τους φέρετε εσείς τους τουρίστες, ξέρουν από μάρκετινγκ αεροδρομίου και προορισμού όπως και οι εκατοντάδες ξενοδόχοι, τουλάχιστον οι μεγάλοι, ξέρουν πως να μην πέσουν οι πωλήσεις τους, πληρώνουν και στελέχη που τρέχουν την προβολή τους.

Σας θέλουν να επιλύσετε όλα τα παραπάνω που σας είπαμε, για να νιώθουν ασφαλείς οι επισκέπτες σε όλους τους προορισμούς, να υπάρχουν δομές υγείας, αποχετευτικά δίκτυα.

Σας θέλουν, να προχωρήσετε με διαφάνεια σε μια μελέτη για το προϊόν «ΉΠΕΙΡΟΣ 365» και που με βάση αυτή τη μελέτη θα αποφασιστούν όλα τα επόμενα βήματα για την προβολή του προορισμού ή την προσέλκυση επισκεπτών.

Εσείς θα πρέπει να νοιάζεστε για την προώθηση περισσότερο περιοχών που οι επαγγελματίες δεν τα βγάζουν πέρα, που το χειμώνα ξενοδοχεία σε Ζαγόρια, Τζουμέρκα και αλλού, έμεναν κλειστά λόγω των ελάχιστων διανυκτερεύσεων, που δεν μπορούσαν με δυο και τρείς κρατήσεις να τα θερμάνουν ή κάποια άλλα έχουν βάλει και πωλητήρια, για αυτούς να νοιαστείτε.

Εσείς θα πρέπει να νοιάζεστε για την σύνδεση των Ιωαννίνων με την Κρήτη με το Ηράκλειο και που σε όποια προσπάθεια και να έχει γίνει εσείς απουσιάζετε με θόρυβο.

Στα υπόλοιπα τώρα που παρουσιάζεται το ξαναλέμε δεν θέλουμε γενικές και αόριστες τοποθετήσεις θέλουμε report και analytics.

Θέλουμε κοστολογημένα, τι περιεχόμενο δημιουργήσατε και ποιο είναι το πλήθος δημοσιευμάτων σε Ελλάδα και εξωτερικό, σε χώρες όπως η Αγγλία, Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία, Πολωνία, Αυστρία, Αμερική, Ισραήλ, Ολλανδία, Βέλγιο, Σουηδία, Ρουμανία, Σερβία, ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ με ονόματα και διευθύνσεις.

Κοστολογημένα, που Προωθήσαμε videos και φωτογραφίες της Περιφέρειας Ηπείρου.

3.Kοστολογημένα και συγκεκριμένα, Που, όπως λέτε στην εισήγηση σας, Κάνατε διαφημιστικές καταχωρήσεις, σε ποια τουριστικά περιοδικά και έντυπα στην Ελλάδα και σε ποιο τουριστικό περιοδικό στην Ολλανδία και σε ποια ιστοσελίδα στη Σουηδία, Κοστολογημένα όλα, πόσα μας κόστισαν.

4.Κοστολογημένα, που δημιουργήσατε περιεχόμενο, πως το αξιοποιήσατε στο διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την προβολή και συζήτηση σχετικά με το τουριστικό προϊόν της Ηπείρου, συγκεκριμένα κανάλια προβολής, χρόνοι και κοστολόγια.

Αναλυτικά και κοστολογημένα και με ποια συχνότητα σε ποια κανάλια, περιοδικά, media ιστοσελίδες και άλλα, οι επισκέψεις γνωριμίας, δημοσιογράφοι τουριστικών εντύπων, tour operators / travel agents – διακινητές τουριστών, bloggers – διαμορφωτές γνώμης προώθησαν τις ενέργειες τους.

Για όσα στοχεύετε το έχουμε ξαναπεί, σχεδιάζετε ενέργειες και στόχους που δεν προκύπτουν από καμία μελέτη, επιμένουμε προχωρήστε με διαφάνεια σε μια ολοκληρωμένη μελέτη για το Τουριστικό προϊόν «ΉΠΕΙΡΟΣ 365» και μετά στον διαγωνισμό με βάση τη μελέτη.

Τέλος, απαντήστε σε όλους τους Ηπειρώτες σήμερα ποιος ο προϋπολογισμός αυτού του σχεδίου που φέρνετε σήμερα και ποιος ο πραγματικός συντάκτης του που εμείς προφανώς καταψηφίζουμε.

Ποιος υλοποιεί πίσω από τις γραμμές αυτού του σχεδίου, ποιος πληρώνετε;

Όπως και στις αρχές του 2025 έτσι και στη δύση του σας ξαναλέμε, Σας ευχόμαστε καλά ταξίδια, δεν θα σας ακολουθήσουμε γιατί το μόνο που κάνουν είναι να χρεώνουν τους Ηπειρώτες και όχι να αυξάνουν τον αριθμό των τουριστών και να βάζουν την ήπειρο στον χάρτη μικρών διεθνών προορισμών. Η άποψη μας είναι σταθερή, η θέση μας είναι στους μεγάλους προορισμούς και εσείς δεν έχετε ούτε σχέδιο αλλά και ούτε κάνετε για κάτι μεγάλο.

Ευχαριστώ πολύ.