.webp)
Θεσπρωτία: Το χωριό φάντασμα που ερημώθηκε μετά τον πόλεμο (+ΒΙΝΤΕΟ)
Η Λιόψη βρίσκεται στη βόρεια Θεσπρωτία, κοντά στον άξονα Ηγουμενίτσας – Σαγιάδας, σε ένα ύψωμα που ελέγχει τα περάσματα προς την Αλβανία και την πεδιάδα του Καλαμά. Σήμερα είναι χωριό φάντασμα.
Η εικόνα του είναι αποκαρδιωτική. Σπίτια χωρίς στέγες, πέτρινοι τοίχοι που καταρρέουν, δρόμοι και καλντερίμια καλυμμένα από χώμα και άγρια βλάστηση.
Η Λιόψη ανήκε σε ένα δίκτυο οικισμών της Θεσπρωτίας με βασικές ασχολίες τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Οι κάτοικοι αξιοποιούσαν την πεδιάδα και τα γύρω υψώματα, ενώ η θέση του χωριού έδινε πρόσβαση σε βασικούς οδικούς άξονες και διαδρομές.
 | |
| Η Λιόψη βρίσκεται σε ύψωμα που «βλέπει» προς την πεδιάδα του Καλαμά και τα περάσματα προς τη θάλασσα και τα βόρεια σύνορα |
Το όνομα του χωριού φαίνεται να συνδέεται με την κτηνοτροφία, καθώς πιθανολογείται ότι προέρχεται από τη λέξη «Λιοπ» που σημαίνει «αγελάδα».
Η δομή του οικισμού ήταν συμπαγής, με πέτρινα σπίτια, αυλές και καλντερίμια που εξυπηρετούσαν την καθημερινή ζωή. Στην κορυφή του λόφου βρίσκεται το σαράι του Ντίνο Μπέη, το σημαντικότερο τοπόσημο της περιοχής.
 |
Το σαράι της Λιόψης συνδέεται με την οικογένεια Ντίνο, μια από τις ισχυρές μουσουλμανικές οικογένειες της Θεσπρωτίας κατά την οθωμανική περίοδο |
Το σαράι του Ντίνο Μπέη
Το σαράι βρίσκεται σε περίοπτη θέση. Ελέγχει όλη την περιοχή και λειτουργεί ως σύμβολο τοπικής εξουσίας.
Η οικογένεια Ντίνο ανήκε στην τοπική μουσουλμανική ελίτ των Τσάμηδων και είχε διοικητική, οικονομική και στρατιωτική επιρροή σε περιοχές της Θεσπρωτίας, όπως η Σαγιάδα, η Παραμυθιά και γύρω χωριά.
Τα μέλη της κατείχαν θέσεις στην οθωμανική διοίκηση και λειτουργούσαν ως τοπικοί άρχοντες, οι οποίοι ήλεγχαν τη γη και την παραγωγή.
Το κτίσμα ανήκει στον τύπο των οχυρωμένων κατοικιών της οθωμανικής περιόδου. Διαθέτει ισχυρούς πέτρινους τοίχους και συνδυάζει οικιστική χρήση με αμυντικά χαρακτηριστικά.
Πληθυσμός και νεότερη ιστορία
Στη νεότερη περίοδο, ο οικισμός κατοικούνταν κυρίως από μουσουλμανικό πληθυσμό Τσάμηδων, όπως και άλλοι οικισμοί της περιοχής Σαγιάδας.
Κατά την περίοδο της Κατοχής, η περιοχή επηρεάστηκε από την παρουσία της γερμανικής Μεραρχίας Εντελβάις, τις συγκρούσεις και τη δράση ενόπλων ομάδων. Αποκορύφωμα ήταν η σφαγή στην Παραμυθιά.
Μετά το τέλος του πολέμου, η κατάρρευση της γερμανικής παρουσίας και οι εξελίξεις που ακολούθησαν, οδήγησαν σε μαζική φυγή των Τσάμηδων προς την Αλβανία.
 |
| Η Λιόψη δεν ξαναχτίστηκε. Έμεινε όπως εγκαταλείφθηκε. Σύμφωνα με τα αρχεία στο χωριό έμεναν 654 Μουσουλμάνοι και 38 χριστιανοί |
Η αποχώρηση του πληθυσμού έγινε μέσα σε συνθήκες έντασης και ανασφάλειας. Η πίεση από τις δυνάμεις του Ναπολέοντα Ζέρβα και της αντιστασιακής οργάνωσης ΕΔΕΣ, σε συνδυασμό με την απώλεια της στήριξης των Τσάμηδων από τις κατοχικές δυνάμεις, οδήγησαν στην πλήρη εγκατάλειψη του οικισμού.
Στους νεότερους χρόνους, η Λιόψη εντάχθηκε σε ένα δίκτυο οικισμών που συνδύαζαν γεωργία και κτηνοτροφία.
Η Λιόψη δεν επανακατοικήθηκε και δεν εντάχθηκε σε μεταγενέστερο σχέδιο κατοίκησης. Για τον λόγο αυτό διατηρεί μέχρι σήμερα τη μορφή που είχε τη στιγμή της εγκατάλειψης.
Δείτε την αυτοψία του συνεργάτη μας LifeAfterGravity. Τα εναέρια πλάνα δείχνουν τη διάταξη των σπιτιών και των δρόμων, τη θέση του σαραγιού και τη σχέση του χωριού με το τοπίο.