.webp)
Νόμος Κατσέλη: Αναδρομική μείωση δόσεων φέρνει η νέα διάταξη
Τι αλλάζει με τους τόκους - Στόχος και η ταχύτερη αποπληρωμή
Σε μια σημαντική νομοθετική παρέμβαση που σκοπό έχει την άμεση οικονομική ελάφρυνση και τον τερματισμό μιας πολυετής στρέβλωσης για χιλιάδες δανειολήπτες προχωρά το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Με νέα διάταξη που κατατίθεται στη Βουλή, η κυβέρνηση επιχειρεί να θεσπίσει την καθολική, ενιαία και αναδρομική εφαρμογή της πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου (υπ’ αριθμ. 6/2026), η οποία αφορά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις προστασίας της κύριας κατοικίας του Νόμου 3869/2010 (Νόμος Κατσέλη).
Στόχος είναι η άμεση μείωση των μηνιαίων καταβολών, η ταχύτερη αποπληρωμή των χρεών για τους συνεπείς οφειλέτες και ο δίκαιος επιμερισμός του κόστους ανάμεσα στο Δημόσιο και τις τράπεζες.
Τέλος στον υπολογισμό τόκων επί του συνολικού κεφαλαίου
Το κρίσιμο σημείο που ξεκαθαρίζει η νομοθετική πρωτοβουλία αφορά τη βάση υπολογισμού της τοκοφορίας για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας.
Από τις 5 Ιουνίου 2026 (ημερομηνία δημοσίευσης της απόφασης του Αρείου Πάγου) και στο εξής, ο τόκος δεν θα υπολογίζεται πλέον επί του συνολικού εναπομείναντος κεφαλαίου της οφειλής. Αντίθετα, ο τόκος θα επιβάλλεται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο και μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών. Κάθε μηνιαία δόση θα περιλαμβάνει το τμήμα του κεφαλαίου που ορίζει η δικαστική απόφαση συν τον τόκο που αναλογεί στις ημέρες που μεσολάβησαν από την προηγούμενη πληρωμή (με την πρώτη δόση να υπολογίζεται σταθερά για περίοδο 30 ημερών).
Η ανατροπή αυτή μειώνει τη μηνιαία επιβάρυνση, απαλλάσσοντας τα νοικοκυριά από υπέρογκα ποσά που βεβαιώνονταν άδικα για χρόνια.
Αναδρομικό όφελος και λιγότερες δόσεις για τους συνεπείς
Η διάταξη εστιάζει επίσης στους δανειολήπτες που παρέμειναν συνεπείς στις ενεργές ρυθμίσεις τους, παρά τις δυσκολίες.
Αυτό διότι προβλέπεται αναδρομική αναγνώριση των υπερβαλλόντων ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί από την έναρξη της ρύθμισης (ή από την τελευταία δικαστική μεταρρύθμισή της). Η διαφορά ανάμεσα στους τόκους που εισπράχθηκαν με τις παλιές μεθόδους και σε εκείνους που πραγματικά αναλογούσαν με βάση τη νέα απόφαση, λογίζεται αυτόματα ως αποπληρωμή κεφαλαίου.
Το ποσό αυτό αφαιρείται από τις τελευταίες χρονολογικά δόσεις, απομειώνοντας άμεσα το εναπομείναν υπόλοιπο της οφειλής και μειώνοντας τον αριθμό των μηνών που υπολείπονται μέχρι την οριστική εξόφληση. Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι για ρυθμίσεις που έχουν ήδη περατωθεί ή οι δανειολήπτες έχουν κηρυχθεί έκπτωτοι, τυχόν καταβληθέντα ποσά δεν αναζητούνται.
Ο επιμερισμός του κόστους και η εξαίρεση του Εξωδικαστικού
Τέλος, το ΥΠΟΙΚ θεσπίζει έναν επιμερισμό του οικονομικού βάρους: Τα πιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να αποδώσουν στο πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ» τα υπερβάλλοντα ποσά που εισέπραξαν κατά την περίοδο πριν από τη μεταβίβαση των αντίστοιχων δανείων στο σχήμα, ανάλογα με το ύψος των εισπράξεων της κάθε πλευράς.
Η νομοθετική παρέμβαση ξεκαθαρίζει ρητά ότι οι ρυθμίσεις του Εξωδικαστικού Μηχανισμού δεν επηρεάζονται από τη νέα διάταξη. Στον εξωδικαστικό, η μηνιαία δόση συνεχίζει να υπολογίζεται κανονικά ως τοκοχρεολυτική επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής, όπως ακριβώς προβλέπει το υφιστάμενο νομικό και συμβατικό πλαίσιο, για το οποίο έχει δώσει τη συγκατάθεσή του ο δανειολήπτης κατά την ένταξή του.
«Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η οικονομική πολιτική αποκτά νόημα όταν δίνει δίκαιες και μετρήσιμες λύσεις στα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας, θωρακίζοντας τους ευάλωτους και προσφέροντας μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία», αναφέρουν σχετικά κυβερνητικές πηγές.
Οι διευκρινίσεις του Υπουργείου
Απαντήσεις σε ερωτήματα, καθώς και παραδείγματα εφαρμογής σχετικά με τη ρύθμιση, έδωσε στη δημοσιότητα το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών:
1. Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;
Η ρύθμιση πετυχαίνει τέσσερα κρίσιμα πράγματα:
- Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια.
- Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου.
- Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων.
Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και ΗΡΑΚΛΗ, ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.
Άρα, οι δανειολήπτες κερδίζουν: μικρότερες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση, ταχύτερη αποπληρωμή.
2. Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;
Οι δανειολήπτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:
Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε έναν μήνα.
Όσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο.
Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες θα δουν τόσο μείωση της δόσης, όσο και μείωση της περιόδου αποπληρωμής.
3. Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;
Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα:
Δανειολήπτης που είχε υπόλοιπο οφειλής τον Ιανουάριο 2024 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.
Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.
Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεωλυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483)*30=7.440 ευρώ.
Συνεπώς αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταλάβει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).
Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.
Α. Πληρωμή έως σήμερα με υπολογισμό τόκων επί του αρχικού Κεφαλαίου (υπόθεση επιτοκίου 3,6%)
Β. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης
Γ. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή εάν έχει καταβάλει υπερβάλλοντα ποσά από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο 2026: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης και αφαίρεση του ποσού που έχει καταβληθεί απομειώνοντας το χρόνο αποπληρωμής του δανείου
4. Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;
Ναι και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης. Για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και είναι συνεπείς στις πληρωμές τους, τα ποσά που κατέβαλαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά.
Αυτή η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου. Τη δίνει η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης.
5. Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;
Υπολογίζεται πόσα χρήματα πλήρωσε ο δανειολήπτης παραπάνω από την έναρξη της ρύθμισης.
Το ποσό αυτό αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής και μειώνει τις τελευταίες δόσεις του δανείου.
Το δάνειό τελειώνει νωρίτερα.
6. Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;
Γιατί στις υποθέσεις αυτές:είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου), είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών η ετών. Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Άρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.
7. Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό ή στον ν. 4605/2019;
Για τις περιπτώσεις των λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του ν. 4605/2019 καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.
8. Ποιο είναι το κόστος για τον «ΗΡΑΚΛΗ»;
Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ».
Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι η συνολική επίδραση είναι περίπου:500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ
επιπλέον περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Ωστόσο, σημαντικό μέρος του κόστους των αναδρομικών δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.
9. Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Άρειος Πάγος;
Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση.
Όμως στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης (εάν δηλαδή υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης, ή το πιο ευνοϊκό σενάριο που υιοθετείται μόνο για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δύο δόσεων).
Επιπλέον ,δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά.
Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά κάθε ασάφεια. Έτσι ξεκαθαρίζεται ο τρόπος υπολογισμού, εφαρμόζεται ενιαία για όλους και οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να προσφύγουν ξανά στη δικαιοσύνη.
Αυτό είναι το ουσιαστικό όφελος. Με τη νομοθέτηση γίνεται καθολικό, εφαρμόσιμο και άμεσα αξιοποιήσιμο δικαίωμα για χιλιάδες δανειολήπτες.