Αύξηση των Ελλήνων του εξωτερικού που επιστρέφουν στην Ελλάδα – Τα στοιχεία νέας μελέτης για τη διασπορά - thespro.gr

Αύξηση των Ελλήνων του εξωτερικού που επιστρέφουν στην Ελλάδα – Τα στοιχεία νέας μελέτης για τη διασπορά

Τα τελευταία χρόνια, η σχέση της Ελλάδας με τους Έλληνες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό αποκτά νέα δυναμική που χαρακτηρίζεται από μια σταδιακή μεταστροφή των μεταναστευτικών ροών, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης OECD Diaspora Review Greece, η οποία εκπονήθηκε από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) και παρουσιάστηκε πρώτη φορά σήμερα σε ειδική εκδήλωση της Γενικής Γραμματείας Συντονισμού της Προεδρίας της Κυβέρνησης και του ΕΚΤ.

Η μελέτη προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ελληνικής διασποράς στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ, χαρτογραφώντας τις μεταναστευτικές τάσεις των τελευταίων δεκαετιών και αναδεικνύοντας τα δημογραφικά, εκπαιδευτικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό.

Τα ευρήματα της μελέτης για τη χάραξη στρατηγικής και τη διαμόρφωση αποτελεσματικών πολιτικών για τη διασύνδεση της Ελλάδας με τη διασπορά της, την προσέλκυση ταλέντου και την ενίσχυση των προοπτικών επιστροφής Ελλήνων του εξωτερικού συζήτησαν στη συνέχεια ο Πρέσβης – Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ, Καθηγητής Γιώργος Παγουλάτος, η Γενική Γραμματέας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας, Μάιρα Μυρογιάννη, η Γενική Γραμματέας της Προεδρίας της Κυβέρνησης Εύη Δραμαλιώτη και ο Γενικός Γραμματέας Εργασιακών Σχέσεων του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκος Μηλαπίδης. Τη συζήτηση συντόνισε ο Διευθυντής του ΕΚΤ Κυριάκος Τολιάς.

Μεταξύ άλλων επισημάνθηκε ότι το θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο έχει άλλα χαρακτηριστικά, επιστρέφουν επαγγελματίες υψηλής εξειδίκευσης, η εξωστρέφεια και η διεθνοποίηση των ελληνικών πανεπιστημίων συμβάλλει σημαντικά, κρίσιμη πρόκληση η απλούστευση και η περαιτέρω ψηφιοποίηση των διαδικασιών επαναπατρισμού και η ενίσχυση της δικτύωσης με το ελληνικό ανθρώπινο δυναμικό στο εξωτερικό για την ανταλλαγή τεχνογνωσίας.

Η μελέτη που εκπόνησαν το ΕΚΤ και ο ΟΟΣΑ αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο γνώσης για την κατανόηση των σύγχρονων τάσεων της ελληνικής διασποράς και της διεθνούς κινητικότητας ανθρώπινου δυναμικού, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία για τον σχεδιασμό πολιτικών που ενισχύουν τη σύνδεση της χώρας με τους Έλληνες του εξωτερικού.

Η πρωτοβουλία του ΕΚΤ καλύπτει ένα διαχρονικό κενό στην καταγραφή και ανάλυση των στοιχείων που αφορούν την ελληνική μετανάστευση, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση τεκμηριωμένων δημόσιων πολιτικών και την παροχή κινήτρων για την ενίσχυση της επιστροφής των Ελλήνων του εξωτερικού.

Αντίστοιχες μελέτες έχουν εκπονηθεί για χώρες όπως η Γερμανία, η Ρουμανία και η Γεωργία, με στόχο την ανάλυση των μεταναστευτικών ρευμάτων, της ένταξης των μεταναστών στις αγορές εργασίας και της συμβολής τους τόσο στις οικονομίες των χωρών προέλευσης όσο και σε εκείνες των χωρών υποδοχής για την καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.

Για την ελληνική περίπτωση αξιοποιήθηκαν έγκριτες βάσεις δεδομένων από τον ΟΟΣΑ, τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), τη Eurostat, καθώς και εθνικές στατιστικές και απογραφικά δεδομένα από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) και το ΕΚΤ, διαμορφώνοντας ένα συνεκτικό και αξιόπιστο πλαίσιο ανάλυσης.

Τα ευρήματα της μελέτης

Συνοπτικά, μεταξύ άλλων, από τη μελέτη προκύπτουν τα εξής:

Από το 2021 καταγράφεται σταθερή αύξηση του αριθμού των Ελλήνων πολιτών που επιστρέφουν στην Ελλάδα.

Χρονιά-καμπή το 2023. Για πρώτη φορά από την έναρξη της οικονομικής κρίσης το 2009 που το brain drain έγινε brain gain.
Στην διετία 2023-2024 έφυγαν 69.000 και επέστρεψαν 98.000
Από τους 10 Έλληνες πολίτες που έφυγαν μεταξύ 2010-2025 επαναπατρίστηκαν οι 6
H Ελλάδα είναι στη 4η θέση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ ως προς τις επιστροφές πολιτών της
Οι πρόσφατοι επαναπατρισθέντες είναι, κατά κανόνα, νεότεροι και υψηλότερα εκπαιδευμένοι σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Τα τελευταία χρόνια διαμορφώνεται μια πιο εξωστρεφής και αναπτυξιακή προσέγγιση στη σχέση της Ελλάδας με τη διασπορά.
Το 93% των Ελλήνων μεταναστών διαμένει σε μόλις δώδεκα χώρες του ΟΟΣΑ (Γερμανία, Ηνωμένες Πολιτείες, Αυστραλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Καναδάς οι βασικοι προορισμοί)
Την τελευταία δεκαετία σταδιακή η μετατόπιση της ελληνικής μετανάστευσης προς περισσότερο ενδο-ευρωπαϊκά πρότυπα κινητικότητας
Προσαρμογή των πολιτικών για την ενίσχυση των επιστροφών ανά χώρα, ηλικία, επάγγελμα, βαθμό δεσμού με την Ελλάδα και βάση των αναγκών κάθε ομάδας
Βασική πρόκληση όχι μόνο η αναστροφή του brain drain, αλλά και η μετάβαση σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης της διεθνούς κινητικότητας των Ελλήνων
Αξιοποίηση της διασποράς και με οργανωμένες δράσεις για mentoring, venture capital, διεθνοποίηση επιχειρήσεων, πρόσβαση σε αγορές, τεχνολογική μεταφορά και συνεργασία δημόσιου–ιδιωτικού τομέα.
Η επιστροφή νέων και υψηλά καταρτισμένων Ελλήνων απαιτεί πολιτικές εργασιακής επανένταξης, αξιοκρατίας, στήριξης της επιχειρηματικότητας και δημιουργίας ελκυστικών συνθηκών παραμονής και εξέλιξης στην Ελλάδα.
Χρειάζεται μόνιμος διακυβερνητικός μηχανισμός για τη διασύνδεση με τη διασπορά και την υποστήριξη της επιστροφής.

Τι καταγράφει η μελέτη

Η μελέτη καταγράφει, συγκεκριμένα, τα εξής:

Μεταναστευτικές τάσεις και γεωγραφική κατανομή- Αποτυπώνεται το μέγεθος, η γεωγραφική κατανομή και η διαχρονική εξέλιξη της ελληνικής διασποράς στις χώρες του ΟΟΣΑ. Παράλληλα, αναλύονται οι πρόσφατες τάσεις μετανάστευσης και οι προθέσεις αποδημίας των Ελλήνων πολιτών.
Δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων μεταναστών και των οικογενειών τους, όπως φύλο, ηλικία και επίπεδο εκπαίδευσης. Η ανάλυση αναδεικνύει τη σύνθεση και την εξέλιξη του ανθρώπινου δυναμικού της διασποράς.
Ένταξη και δεξιότητες στην αγορά εργασίας-Τη συμμετοχή των Ελλήνων μεταναστών στην αγορά εργασίας, εξετάζοντας την απασχόληση, την ανεργία και την κατανομή τους σε επαγγελματικούς κλάδους. Παράλληλα, αναλύονται οι δεξιότητές τους, το φαινόμενο της υπερεκπαίδευσης και η επιχειρηματική δραστηριότητα.
Επιστροφή στην Ελλάδα-Αναλύονται οι τάσεις επαναπατρισμού, καθώς και οι παράγοντες που τις επηρεάζουν. Επιπλέον, εξετάζονται πολιτικές και καλές πρακτικές που μπορούν να ενισχύσουν την προσέλκυση και επανένταξη των Ελλήνων της διασποράς.
Διεθνής κινητικότητα, εκπαιδευτικό επίπεδο και ερευνητική δραστηριότητα Ελλήνων φοιτητών και ερευνητών, καθώς και τα δημογραφικά και επαγγελματικά χαρακτηριστικά τους. Εξετάζονται η διάρκεια παραμονής τους στο εξωτερικό και οι προοπτικές επιστροφής τους στην Ελλάδα.
Στρατηγικές αξιοποίησης ανθρώπινου δυναμικού-Οι υφιστάμενες πολιτικές καθώς και οι προτεινόμενες παρεμβάσεις που ενδέχεται να ενισχύσουν τη σύνδεση της διασποράς με τη χώρα και να αξιοποιήσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο.

enikonomia.gr