Δήμοι Θεσπρωτίας: Οι αναθέσεις έγιναν κανόνας, φτάνοντας και το 98,56% του συνόλου

Δήμοι Θεσπρωτίας: Οι αναθέσεις έγιναν κανόνας, φτάνοντας και το 98,56% του συνόλου

Τα στοιχεία που φέρνει στο φως ο "Κόμβος Παρακολούθησης Επιδόσεων Τοπικής Αυτοδιοίκησης" για τις συμβάσεις των δήμων της Θεσπρωτίας το 2024, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για παρερμηνείες. 

Όταν η συντριπτική πλειονότητα των συμβάσεων γίνεται με απευθείας ανάθεση ή με διαπραγμάτευση, τότε κάτι δεν λειτουργεί σωστά. Μπορεί αυτή η πρακτική να προβλέπεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις από το νόμο, όμως όταν μετατρέπεται σε σταθερή συνήθεια, τότε παύει να είναι εξαίρεση και γίνεται κανόνας.

Στον Δήμο Σουλίου, το ποσοστό των απευθείας συμβάσεων ή συμβάσεων με διαπραγμάτευση φτάνει το 98,56% του συνόλου, ενώ σε αξία αντιστοιχεί στο 62,14%. 

Στον Δήμο Ηγουμενίτσας το αντίστοιχο ποσοστό είναι 90,37% και σε αξία 56,75%.

Στον Δήμο Φιλιατών αγγίζει το 91,80% και σε αξία το 29,44%. 

Με απλά λόγια,  και στους τρεις δήμους της Θεσπρωτίας η συντριπτική πλειοψηφία των συμβάσεων δεν περνά μέσα από ανοιχτό ανταγωνισμό, αλλά από διαδικασίες που αφήνουν πολύ μικρότερο χώρο για πραγματική σύγκριση προσφορών.

Αυτό είναι το βασικό πρόβλημα. Όχι μόνο το οικονομικό, αλλά κυρίως το θεσμικό και πολιτικό. 

Γιατί όταν ένας δήμος μαθαίνει να λειτουργεί σχεδόν αποκλειστικά με αναθέσεις, αρχίζει να θεωρεί τον διαγωνισμό περιττή πολυτέλεια. Και όταν ο διαγωνισμός γίνεται εξαίρεση, τότε η διαφάνεια, η λογοδοσία και η ίση μεταχείριση των επαγγελματιών της αγοράς αρχίζουν να υποχωρούν.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν συνδυαστεί με άλλους οικονομικούς δείκτες. Ο Δήμος Ηγουμενίτσας εμφανίζει οικονομική ανεξαρτησία μόλις 10,71%, ενώ ο Δήμος Φιλιατών έχει πολύ χαμηλή εισπραξιμότητα ιδίων εσόδων, μόλις 13,12%, και ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις 189.297 ευρώ. Ο Δήμος Σουλίου παρουσιάζει καλύτερη συνολική εικόνα σε σχέση με τους άλλους δύο, όμως και εκεί το ποσοστό των απευθείας συμβάσεων παραμένει σχεδόν απόλυτο. Άρα το ζήτημα δεν αφορά μόνο έναν δήμο. Αφορά μια ολόκληρη νοοτροπία.

Και αυτή η νοοτροπία είναι που πρέπει να προβληματίσει σοβαρά. Γιατί οι απευθείας αναθέσεις, όταν χρησιμοποιούνται κατά κόρον, δημιουργούν εύλογες απορίες στους πολίτες. Γιατί να μη γίνεται ανοιχτός διαγωνισμός όπου είναι εφικτό; Γιατί να μη διεκδικεί ο δήμος καλύτερες τιμές μέσα από ανταγωνιστικές διαδικασίες; Γιατί να περιορίζονται οι ευκαιρίες για περισσότερους επαγγελματίες και να ενισχύεται η αίσθηση ότι οι δουλειές μοιράζονται σε στενό κύκλο;

Κανείς δεν λέει ότι κάθε απευθείας ανάθεση είναι παράνομη. Όμως το ότι κάτι μπορεί να είναι νόμιμο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι και σωστό, υγιές ή πολιτικά αποδεκτό. Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να ζητά εμπιστοσύνη από τον πολίτη και ταυτόχρονα να λειτουργεί με πρακτικές που γεννούν καχυποψία.

Οι δήμοι οφείλουν να αλλάξουν ρότα. Να περιορίσουν τις απευθείας αναθέσεις στις πραγματικά έκτακτες και απολύτως αναγκαίες περιπτώσεις. Να ενισχύσουν τις ανοιχτές διαδικασίες, να δώσουν χώρο στον ανταγωνισμό και να αποδείξουν στην πράξη ότι σέβονται το δημόσιο χρήμα. Γιατί τα χρήματα αυτά δεν ανήκουν ούτε στους δημάρχους, ούτε στις διοικήσεις, ούτε στους “ημέτερους”. Ανήκουν στους δημότες.

Και οι δημότες έχουν κάθε δικαίωμα να ρωτούν: γίνεται ό,τι καλύτερο για τον τόπο ή απλώς ανακυκλώνεται μια βολική τακτική;